Đây không chỉ là một công trình giao thông mà còn là biểu tượng của ý chí và khát vọng thống nhất đất nước trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Ngày 19/5/1959, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương quyết định mở tuyến giao liên vận tải quân sự dọc Trường Sơn. Đến ngày 9/9/1964, tại chân núi Dong, những nhát cuốc đầu tiên của Trung đoàn 98 công binh chính thức khai mở con đường. Một cột mốc gỗ giản dị được dựng lên, khắc dòng chữ “Km số 0”, đánh dấu điểm xuất phát cho hành trình nối liền hai miền Nam - Bắc.

Cột mốc số 0 và con đường huyền thoại Trường Sơn.

Đặc biệt, ngày 27/11/1972, Đoàn 559 khởi công xây dựng tuyến đường vận tải cơ giới phía Đông Trường Sơn, kéo dài từ Tân Kỳ (Nghệ An) đến Lộc Ninh (nay thuộc tỉnh Đồng Nai), với chiều dài khoảng 1.920 km. Tuyến đường nhanh chóng trở thành trục chi viện chiến lược, góp phần quan trọng vào thắng lợi của Đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Trong suốt 16 năm (1959–1975), vượt qua muôn vàn gian khổ và ác liệt, bộ đội Trường Sơn, thanh niên xung phong cùng đồng bào các dân tộc đã làm nên một kỳ tích hiếm có trong lịch sử. Hàng triệu mét khối đất đá được đào đắp; 16.700 km đường cơ giới được mở, bao gồm 800 km đường kín, 3.000 km đường giao liên, 1.445 km đường ống xăng dầu và 600 km đường sông. Tuyến đường đã vận chuyển hơn 2 triệu tấn vũ khí, hàng hóa, đồng thời đưa đón khoảng 1,5 triệu lượt cán bộ, chiến sĩ ra vào các chiến trường. Trên tuyến, quân và dân ta đã bắn rơi 2.415 máy bay, tiêu diệt và bắt sống 18.700 quân địch.

Cột mốc số 0 không chỉ là một điểm khởi đầu trên bản đồ, mà còn là biểu tượng thiêng liêng của một thời kỳ lịch sử hào hùng.

Nhằm “cắt đứt” tuyến vận tải chiến lược này, đế quốc Mỹ đã trút xuống Trường Sơn hàng triệu tấn bom đạn cùng nhiều loại hóa chất độc hại. Theo thống kê, lực lượng ta đã hứng chịu gần 5 triệu tấn bom; hơn 20.000 cán bộ, chiến sĩ và thanh niên xung phong đã anh dũng hy sinh, gần 30.000 người bị thương. Những con số ấy càng khắc họa rõ nét sự hy sinh to lớn cho độc lập, tự do của dân tộc.

Các Cựu chiến binh (Trung đoàn 13, Sư đoàn 571, Đoàn 559) thăm Di tích quốc gia đặc biệt Km số 0 – đường Hồ Chí Minh.

Như Tổng Bí thư Lê Duẩn từng khẳng định, đường Hồ Chí Minh không chỉ phục vụ chiến tranh giải phóng mà còn mang ý nghĩa lâu dài đối với tương lai đất nước. Sau năm 1975, tuyến đường tiếp tục được đầu tư, nâng cấp, trở thành trục giao thông quan trọng phục vụ phát triển kinh tế – xã hội.

Năm 1989, đường Hồ Chí Minh được xây dựng lại theo tiêu chuẩn quốc gia. Gắn liền với tuyến đường này, khu di tích Km số 0 đã được tôn tạo từ tháng 7/2004 và hoàn thành vào ngày 19/5/2005, với diện tích hơn 1.000 m², bao gồm hồ điều hòa, cột mốc Km số 0, nhà trưng bày và khuôn viên cây xanh.

Bộ đội Trường Sơn, thanh niên xung phong cùng đồng bào các dân tộc đã làm nên một kỳ tích hiếm có trong lịch sử. (Ảnh tư liệu)

Ngày 27/4/1990, di tích Km số 0 được công nhận là di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia. Đến tháng 12/2013, nơi đây chính thức được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

Hôm nay, cột mốc số 0 không chỉ là một điểm khởi đầu trên bản đồ, mà còn là biểu tượng thiêng liêng của một thời kỳ lịch sử hào hùng, nơi bắt đầu của con đường mang trong mình ý chí sắt đá, sự hy sinh lớn lao và khát vọng thống nhất non sông của dân tộc Việt Nam.

Tác giả: Trần Tú

Nguồn tin: congly.vn