Những căn nhà tạm của người dân bản Cha Nga, xã Mỹ Lý (tỉnh Nghệ An). Ảnh: Đ.B

Những mái nhà tạm

Chiều muộn ở Cha Nga - bản xa nhất của xã Mỹ Lý (Nghệ An), từ xa có thể nhìn thấy những mái nhà được phủ bằng những tấm bạt xanh bạc màu, lẫn với vài tấm tôn hoen rỉ nằm bên sườn núi. Đó là những mái nhà tạm của nhiều gia đình nơi bản Cha Nga suốt hơn 8 tháng qua, kể từ trận lũ lịch sử vào tháng 7/2025 cuốn trôi cả bản làng.

Ngồi trước căn chòi tạm dựng bên sườn đồi, ông Lò Văn Tiến (62 tuổi, bản Cha Nga), lặng lẽ nhìn về phía dòng Nậm Nơn mang một nỗi buồn xa xăm. Với ông, sống gần cả đời ở vùng biên viễn này, chưa từng chứng kiến trận lũ nào khủng khiếp đến vậy. “Ngày hôm ấy, nước lên rất nhanh. Chúng tôi chỉ kịp lấy vài thứ rồi chạy lên núi. Khi quay lại thì nhà đã bị cuốn mất rồi” - ông Tiến nhớ lại.

Căn nhà gỗ mà gia đình ông dành dụm nhiều năm trời mới dựng được, nay đã bị dòng nước dữ cuốn trôi chỉ trong vài phút. Không chỉ nhà cửa, nhiều tài sản, vật nuôi và ruộng nương cũng bị lũ phá hỏng. “Thiệt hại chắc hơn 500 triệu đồng. Giờ gia đình vẫn phải ở lều bạt. Chỉ mong có đất để dựng lại căn nhà nhỏ để ổn định cuộc sống” - ông Tiến nói.

Cách đó không xa, chị Lương Thị Dung (39 tuổi) đang nhóm bếp lửa để nấu bữa ăn tối trong căn chòi tạm. Chị Dung cho biết, trận lũ năm ngoái đã cuốn hết nhà cửa, tài sản của gia đình. Cả nhà giờ vẫn phải sống trong chòi tạm, mùa mưa thì dột, mùa đông thì lạnh. Theo chị Dung, điều khiến vợ chồng chị lo lắng nhất là chỗ học tập và sinh hoạt của các con không ổn định. “Chỉ mong nhà nước sớm bố trí đất tái định cư để gia đình dựng lại mái nhà, con cái có chỗ ở đàng hoàng” - chị Dung nói.

Ông Lương Văn Nhưn - Trưởng bản Cha Nga cho biết, trận lũ năm 2025 đã gây thiệt hại rất nặng nề. Toàn bản có 94 hộ thì có tới 56 hộ bị ảnh hưởng, trong đó 36 ngôi nhà bị cuốn trôi hoàn toàn. Nhiều gia đình mất sạch tài sản, phải dựng lều bạt ven sườn đồi để ở tạm. Bà con ở đây chủ yếu sống nhờ nương rẫy và đánh bắt cá trên sông Nậm Nơn, nên sau lũ cuộc sống càng thêm khó khăn.

Tìm quỹ đất tái định cư

Cuộc sống của hàng chục hộ dân trong những căn chòi tạm giữa núi rừng khiến sinh hoạt của người dân gặp vô vàn khó khăn. Những ngày mưa, nước dột xuống khắp nơi. Nền đất ẩm ướt khiến việc sinh hoạt trở nên bất tiện. Trẻ nhỏ không có chỗ học tập ổn định. Điện sinh hoạt tại bản hiện vẫn chưa có lưới điện quốc gia. Người dân chủ yếu sử dụng nguồn điện từ máy phát chạy theo khung giờ nhất định trong ngày, thường chỉ khoảng 2 - 3 tiếng vào buổi trưa và chiều. Nguồn nước sinh hoạt được lấy từ các khe suối gần bản.

Ông Lò Văn May (56 tuổi) cho biết, căn nhà của ông trước đây nằm sát bờ sông đã bị nước lũ cuốn trôi hoàn toàn. Sau lũ, gia đình ông May được hỗ trợ khoảng 20 triệu đồng cùng một số nhu yếu phẩm. Tuy nhiên, từng đó vẫn chưa đủ để dựng lại nhà. “Giờ tôi đang sống tạm trên mảnh đất của bản. Chỉ mong có đất ổn định để dựng lại căn nhà, sống yên ổn” - ông May nói.

Ông Lương Văn Bảy - Chủ tịch UBND xã Mỹ Lý cho biết, trận lũ lịch sử tháng 7/2025 đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho nhiều bản làng trên địa bàn, trong đó bản Cha Nga là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nhất. Sau lũ, nhiều khu dân cư không còn đảm bảo an toàn do nguy cơ sạt lở. Vì vậy không thể để người dân quay lại sinh sống ở những vị trí cũ. Do vậy, chính quyền xã Mỹ Lý phối hợp với các cơ quan chức năng khẩn trương khảo sát, tìm vị trí phù hợp để bố trí khu tái định cư cho các hộ dân bị ảnh hưởng bởi trận lũ lịch sử năm 2025.

Theo ông Bảy, trước mắt địa phương đã tạo điều kiện để một số hộ đăng ký dựng nhà lắp ghép theo mẫu do Bộ Công an hỗ trợ. Bên cạnh đó, nhiều hộ dân cũng lựa chọn phương án tự làm nhà theo phong tục và nếp sinh hoạt truyền thống của đồng bào, gắn với điều kiện sinh sống tại bản. Việc tìm quỹ đất an toàn tại khu vực miền núi gặp nhiều khó khăn do địa hình phức tạp, nhiều khu vực có nguy cơ sạt lở cao nên phải khảo sát rất kỹ trước khi bố trí tái định cư.

“Đối với những hộ đăng ký tự làm nhà theo phong tục địa phương, bà con sẽ chủ động tìm vị trí đất phù hợp để dựng nhà. Sau khi hoàn thành, nhà nước sẽ hỗ trợ hơn 250 triệu đồng đối với mỗi hộ có nhà bị lũ cuốn trôi hoàn toàn. Chính quyền địa phương đang nỗ lực phối hợp với các cấp, ngành để sớm bố trí nơi ở ổn định cho người dân” - ông Bảy nói.

Tác giả: Điền Bắc

Nguồn tin: daidoanket.vn