Người dân phấn khởi thu hoạch dưa

Các địa phương như xã Vạn An, Diễn Châu, Nghi Lộc… khẳng định sẽ tiếp tục duy trì các chính sách khuyến khích, hỗ trợ kỹ thuật để bà con giữ vững và nhân rộng diện tích canh tác.

Với địa hình kéo dài chạy dọc sông Lam, được thiên nhiên ưu đãi bồi đắp phù sa hàng năm, đây là vùng đất lý tưởng để người dân xã Vạn An canh tác dưa hấu và dưa lê cho năng suất, chất lượng vượt trội. Nhờ tích lũy kinh nghiệm qua nhiều năm, chủ động chọn nguồn giống chuẩn và áp dụng quy trình thâm canh theo hướng hữu cơ bài bản, cây dưa sinh trưởng tốt, quả đều, mẫu mã đẹp và đạt vị ngọt đậm đà.

Bà con nông dân tại đây phấn khởi cho biết, năng suất dưa bình quân đạt khoảng 2 tấn/sào, mang lại nguồn thu nhập ổn định từ 12 đến 15 triệu đồng/sào. Mức thu nhập này vượt trội hơn hẳn so với việc canh tác lúa truyền thống trên cùng một đơn vị diện tích. Do sản phẩm dưa xã Vạn An đảm bảo các tiêu chuẩn an toàn, thơm ngon nên thu hoạch đến đâu, thương lái và người tiêu dùng thu mua hết đến đó, giúp bà con hoàn toàn yên tâm sản xuất.

Tại xã Diễn Châu, thương lái túc trực sẵn từ sáng sớm tại đồng ruộng để chờ bốc xếp dưa lên xe tải. Giá dưa hấu bán tại ruộng hiện dao động ổn định từ 5.000 đến 8.000 đồng/kg, đây là mức giá cao hơn so với những năm trước đó. Nỗi lo “được mùa, mất giá” hay cảnh vất vả ngược xuôi chở dưa ra quốc lộ bán lẻ, chờ đợi “giải cứu” như các năm trước đã hoàn toàn biến mất.

Nông dân xã Vạn An, Nghi Lộc, Diễn Châu... đã áp dụng phương pháp xuống giống linh hoạt thành nhiều đợt khác nhau nhằm rải vụ thu hoạch kéo dài từ tháng 5 đến đầu tháng 7.

Là một hộ dân có thâm niên trồng dưa tại xã Diễn Châu, chị Cao Thị Phượng, xóm 6 chia sẻ: "Gia đình tôi năm nay canh tác hơn 4 sào dưa hấu. Nhờ thời tiết giai đoạn đầu thuận lợi và áp dụng đúng kỹ thuật nên dưa ít bị sâu bệnh, trái phát triển đều, mỗi sào ước tính thu về khoảng 2 tấn quả chất lượng.

Cây dưa hấu có thời gian sinh trưởng ngắn, chỉ khoảng 2 tháng sau khi gieo trồng là có thể thu hoạch, giúp quay vòng vốn rất nhanh. Với giá cả ổn định như hiện tại, sau khi khấu trừ mọi chi phí đầu vào, gia đình tôi có khoản lãi hơn 10 triệu đồng cho vụ này. Thấy hiệu quả rõ rệt, nhiều hộ xung quanh cũng đã chủ động chuyển đổi từ đất trồng kém hiệu quả sang trồng dưa hấu".

Từ sáng sớm hoặc chiều muộn, các xe tải trọng lớn của thương lái ra vào liên tục để vận chuyển nông sản đi tiêu thụ tại các thị trường lớn. Do nhu cầu giải nhiệt tăng cao vào mùa nắng nóng, lượng tiêu thụ dưa hấu trên thị trường rất mạnh và nhanh, tạo điều kiện thuận lợi cho khâu đầu ra của bà con nông dân.

Đa dạng hóa sản phẩm nâng cao giá trị

Dưa sau thu hoạch được tập kết chờ thương lái đến mua tại ruộng.

Không dừng lại ở những giống dưa truyền thống, nông dân tại xã Vạn An đã mạnh dạn đổi mới bằng cách cơ cấu lại bộ giống, đa dạng hóa sản phẩm để nâng cao giá trị kinh tế trên cùng một diện tích đất canh tác. Trên các cánh đồng, bà con đang tập trung thu hoạch dưa bở, dưa lê đầu vụ trong niềm vui vì giá bán tăng cao. Hiện giá dưa bở, dưa lê tại vùng này đang dao động từ 10.000 - 20.000 đồng/kg, tăng khoảng 5.000 đồng/kg so với cùng thời điểm năm ngoái.

Nhanh tay hái những quả dưa lê căng tròn, chị Nguyễn Thị Quỳnh Anh, xóm Minh Tân phấn khởi bộc bạch: "Năm nay gia đình tôi xuống giống 5,5 sào dưa các loại, bao gồm dưa lê và dưa hấu; đầu tháng 5 gia đình đã thu hoạch đợt 1 các loại dưa. Dù quả năm nay có phần nhỏ hơn một chút so với các năm trước do ảnh hưởng thời tiết, nhưng đổi lại quả rất đồng đều, mẫu mã đẹp nên thương lái rất chuộng và thu mua giá cao. Chỉ tính riêng mấy ngày đầu vụ, tôi đã xuất bán hơn 1 tấn dưa các loại, hiện gia đình đang tiếp tục chăm sóc vụ dưa tiếp theo và sẽ thu hoạch vào giữa tháng 6 tới”.

Cũng theo chị Quỳnh Anh, để duy trì nguồn nước tưới tiêu cho cây dưa hấu, dưa lê, người dân địa phương tự khoan giếng ngay tại ruộng. Nhờ chủ động nguồn nước tưới nên ruộng dưa luôn xanh tốt. Trồng dưa hấu, dưa lê mang lại thu nhập cao hơn so với các loại cây trồng truyền thống.

Tương tự, năm nay chị Nguyễn Thị Nguyệt, xóm Thiên Tân đã đầu tư giống mới nhằm mục đích đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao thu nhập. Nhờ chọn lọc nguồn giống chuẩn và tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật chăm sóc, giống dưa lê mới sinh trưởng tốt, cho năng suất ước đạt gần 8 tạ/sào. Với đặc tính mọng nước, vị ngọt đậm đà, loại dưa này rất được lòng người tiêu dùng. Hiện tại, chị đã xuất bán đợt đầu được hơn 2 tạ dưa lê Hàn Quốc với giá khá cao, từ 20.000 đến 25.000 đồng/kg.

Theo kinh nghiệm của người dân địa phương, các loại dưa hấu, dưa lê, dưa bở tương đối dễ trồng, đòi hỏi ít công chăm sóc và đặc biệt thích nghi tốt với đặc điểm thổ nhưỡng, khí hậu khô nóng của miền Trung. Để tối ưu hóa hiệu quả kinh tế và tránh rủi ro ùn ứ nông sản, người dân xã Vạn An đã áp dụng phương pháp xuống giống linh hoạt thành nhiều đợt khác nhau nhằm rải vụ thu hoạch kéo dài từ tháng 5 đến đầu tháng 7. Phương thức này giúp điều tiết lượng cung ứng, đảm bảo đáp ứng liên tục nhu cầu giải nhiệt của thị trường trong suốt mùa hè. Do tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật, bón phân hợp lý nên lứa dưa đầu mùa đạt tỷ lệ đậu quả cao, ít sâu bệnh.

Đánh giá về vai trò của cây dưa trong cơ cấu kinh tế địa phương, bà Nguyễn Thị Hà – Chủ tịch Hội Nông dân xã Vạn An khẳng định: "Vạn An là vùng đất có truyền thống lâu năm về nghề trồng dưa. Những năm gần đây, bên cạnh việc duy trì và mở rộng diện tích dưa hấu, chính quyền đã vận động người dân chủ động đưa thêm các giống dưa lê, dưa bở vào canh tác để đa dạng hóa cây trồng. Thực tế sản xuất cho thấy, so với các cây trồng cạn truyền thống tại địa phương như ngô, lạc... thì các loại dưa mang lại giá trị kinh tế cao gấp 3 lần. Hiện toàn xã đã phát triển được 113 ha hấu, 27 ha dưa lê, tăng 5 ha so với năm ngoái, góp phần tích cực trong công tác xóa đói giảm nghèo, nâng cao đời sống nhân dân”.

Hiện toàn xã Vạn An đã phát triển được 113 ha hấu, 27 ha dưa lê, tăng 5 ha so với năm 2025.

Tương tự, tại thủ phủ dưa hấu xã Diễn Châu, chính quyền địa phương cũng luôn đồng hành sát cánh cùng người nông dân. Bà Thái Thị Dung – Chủ tịch Hội Nông dân xã Diễn Châu cho biết, toàn xã hiện có quy mô hơn 20 ha trồng dưa hấu tập trung tại các xóm 2, xóm 6 và xóm 10. Diện tích hiện nay đã bị thu hẹp hơn so với trước đây nhưng dưa hấu vẫn là cây trồng chủ lực mang lại nguồn thu nhập khá ổn định cho nông dân địa phương.

Hiện địa phương duy trì hướng dẫn, hỗ trợ kỹ thuật để người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với thực tế thời tiết; đồng thời đẩy mạnh chuyển giao, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật tiên tiến vào quy trình sản xuất nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Bên cạnh đó, chính quyền cũng chủ động làm cầu nối, liên kết với các doanh nghiệp, thương lái để quy hoạch kênh tiêu thụ ổn định, giảm thiểu rủi ro thị trường cho bà con.

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Nghệ An, diện tích dưa hấu vụ Xuân 2026 tại Nghệ An đạt 237 ha, năng suất 30 tấn/ha, sản lượng ước đạt hơn 7.000 tấn. Hiện nay giá bán tại ruộng từ 5.000 – 8.000 đồng/kg.

Dưa hấu là một trong những cây màu ngắn ngày mang lại hiệu quả kinh tế cao cho bà con tại các địa phương như Vạn An, Trung Lộc, Đức Châu, Quỳnh Anh, Quỳnh Mai, Tây Hiếu, Tân Phú, Diễn Châu… Tuy nhiên, việc canh tác hiện nay đang đối mặt với 3 thách thức lớn bởi biến đổi khí hậu gay gắt (nắng nóng gay gắt kèm gió Lào), suy thoái độ phì của đất do lạm dụng phân hóa học và điệp khúc “được mùa mất giá”.

Để hướng tới mục tiêu nâng cao giá trị và bảo vệ môi trường, tỉnh Nghệ An đã và đang triển khai nhiều giải pháp như quy hoạch vùng sản xuất, rà soát, khoanh vùng các diện tích đất cát ven biển, đất bãi và đất đồi bán sơn địa có lợi thế để quy hoạch vùng chuyên canh sản xuất dưa hấu. Cùng với đó chuyển đổi kỹ thuật canh tác thích ứng khí hậu, chuyển giao các giống dưa chịu nhiệt, kháng nhiệt héo xanh như các dòng dưa lai F1 chất lượng cao. Ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm kết hợp trải bạt phủ nilong sinh học để giữ ẩm, chống suy thoái nước ngầm vùng cát và hạn chế đối đa cỏ dại.

“Ngành cũng sẽ hướng dẫn bà con sản xuất theo các tiêu chuẩn an toàn và xây dựng các vùng sản xuất tập trung để cấp mã số vùng trồng. Song song đó làm cầu nối để liên kết tiêu thụ và chế biến sản phẩm, hướng tới xuất khẩu. Đặc biệt tỉnh cũng đang thu hút đầu tư nhà máy chế biến sâu (nước ép dưa hấu cô đặc) tại các địa phương nhằm giảm áp lực tiêu thụ quả tươi khi vào cao điểm thu hoạch”, ông Nguyễn Tiến Đức - Chi cục Trưởng Chi Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Nghệ An cho biết.

Tác giả: Bích Huệ

Nguồn tin: baotintuc.vn