Nhiều doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực điện tử, linh kiện công nghệ cao và cơ khí chính xác đã lựa chọn Nghệ An làm cứ điểm sản xuất

Từ những dự án tiên phong đến làn sóng FDI tỷ USD

Năm 1987, Việt Nam ban hành Luật Đầu tư nước ngoài, mở ra cánh cửa hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, đối với một tỉnh nằm xa các trung tâm kinh tế lớn như Nghệ An, việc thu hút các nhà đầu tư nước ngoài trong những năm đầu không hề dễ dàng.

Phải đến năm 1993, Nghệ An mới ghi nhận dự án FDI đầu tiên, chủ yếu trong lĩnh vực chế biến gỗ và may mặc. Trong suốt nhiều năm sau đó, dòng vốn ngoại vào địa phương vẫn khá khiêm tốn, tập trung vào các ngành gia công sử dụng nhiều lao động, công nghệ thấp và quy mô đầu tư chưa lớn.

Bước ngoặt thực sự đến vào năm 2007 khi Chính phủ quyết định thành lập Khu kinh tế Đông Nam Nghệ An. Khu kinh tế này nhanh chóng trở thành “đầu tàu” trong chiến lược công nghiệp hóa của Nghệ An.

Từ đây, Nghệ An đẩy mạnh phát triển các khu công nghiệp tập trung, đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông, logistics và cải thiện môi trường đầu tư. Những thay đổi đó đã tạo nền tảng quan trọng để địa phương đón nhận làn sóng FDI mới trong thập niên vừa qua.

Một trong những dấu mốc quan trọng nhất trong lịch sử thu hút đầu tư của Nghệ An là sự xuất hiện của Khu công nghiệp VSIP Nghệ An vào năm 2015.

VSIP là thương hiệu khu công nghiệp được phát triển bởi liên doanh giữa Becamex IDC và Tập đoàn Sembcorp (Singapore), hiện là một trong những mô hình khu công nghiệp thành công nhất Việt Nam.

Đến nay, Nghệ An có hai khu công nghiệp mang thương hiệu VSIP với tổng diện tích khoảng 1.250 ha và tổng vốn đầu tư hạ tầng hơn 524 triệu USD. Trong đó, VSIP Nghệ An I tại huyện Hưng Nguyên (cũ) là dự án tiên phong, đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút các nhà đầu tư quốc tế đến với tỉnh. Sau hơn một thập kỷ phát triển, khu công nghiệp này đã thu hút gần 60 dự án thứ cấp, với tổng vốn đăng ký hơn 2,3 tỷ USD.

Nhiều doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực điện tử, linh kiện công nghệ cao và cơ khí chính xác đã lựa chọn VSIP Nghệ An làm cứ điểm sản xuất như: Luxshare-ICT, Everwin Precision, Innovation Precision, Merry Electronics, Matsuoka hay Goertek cùng nhiều doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu.

Từ đây, thay vì chỉ thu hút các ngành gia công đơn giản như trước đây, địa phương đã bắt đầu đón nhận những dự án có hàm lượng công nghệ cao hơn, giá trị gia tăng lớn hơn và khả năng tạo ra tác động lan tỏa mạnh mẽ hơn đối với nền kinh tế.

Một dấu ấn mới tiếp tục được thiết lập vào tháng 3/2026 khi tỉnh Nghệ An trao quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư dự án VSIP Nghệ An III cho Tập đoàn Sembcorp dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư Tô Lâm và Thủ tướng Singapore Lawrence Wong. Dự án có quy mô hơn 181 ha, tổng vốn đầu tư khoảng 52,5 triệu USD.

Một góc nhà máy của Goertek ờ Khu công nghiệp WHA Nghệ An. Ảnh: TA

Nếu VSIP đóng vai trò mở đường cho dòng vốn FDI công nghệ cao thì WHA Group góp phần mở rộng không gian phát triển công nghiệp quy mô lớn của Nghệ An.

Khu công nghiệp WHA Industrial Zone Nghệ An có quy mô khoảng 3.200 ha, nằm trong Khu kinh tế Đông Nam, với tổng vốn đầu tư hạ tầng dự kiến khoảng 1 tỷ USD khi hoàn thành toàn bộ các giai đoạn.

Đến nay, khu công nghiệp này đã thu hút khoảng 50 dự án đầu tư, phần lớn là doanh nghiệp FDI, với tổng vốn đăng ký từ 1,8 đến 2 tỷ USD.

Nhiều doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực điện tử, công nghiệp hỗ trợ và sản xuất công nghệ cao đã hiện diện tại đây như Goertek, Sunny Automotive, Luxcase, Jia Hsin cùng các doanh nghiệp trong hệ sinh thái sản xuất của Foxconn.

FDI và sự chuyển dịch của nền kinh tế

Giá trị lớn nhất mà FDI mang lại cho Nghệ An không chỉ nằm ở quy mô vốn đăng ký mà còn ở những chuyển biến sâu sắc trong cơ cấu kinh tế và chất lượng tăng trưởng.

Trong nhiều năm qua, cơ cấu kinh tế của Nghệ An đã có sự thay đổi rõ rệt. Tỷ trọng nông nghiệp giảm dần, trong khi công nghiệp chế biến, chế tạo liên tục tăng trưởng và ngày càng giữ vai trò động lực đối với nền kinh tế địa phương.

Từ chỗ chủ yếu dựa vào khai khoáng, chế biến nông sản và sản xuất quy mô nhỏ, công nghiệp Nghệ An đang chuyển dịch mạnh sang điện tử, linh kiện, cơ khí chính xác, thiết bị công nghệ cao và công nghiệp hỗ trợ.

Không chỉ mang theo nguồn vốn lớn, các doanh nghiệp FDI còn đưa vào Nghệ An công nghệ hiện đại, phương thức quản trị tiên tiến và các tiêu chuẩn sản xuất quốc tế, qua đó tạo động lực để doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Sự hiện diện của các tập đoàn như Luxshare, Foxconn, Goertek, Everwin, Sunny hay Radiant đang từng bước hình thành cụm liên kết ngành điện tử và công nghệ cao tại Nghệ An. Đây là yếu tố quan trọng giúp địa phương nâng cao giá trị sản xuất công nghiệp và tăng khả năng cạnh tranh trong dài hạn.

Theo lãnh đạo tỉnh Nghệ An, thành công lớn nhất của thu hút FDI không chỉ nằm ở những nhà máy quy mô lớn mà còn ở khả năng tạo ra hệ sinh thái sản xuất và dịch vụ xung quanh.

Khu công nghiệp VSIP Nghệ An 1 đã được lấp đầy hơn 95%. Ảnh: VD

Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải cho biết, khu vực FDI đang tạo hiệu ứng lan tỏa rõ nét đối với kinh tế địa phương. Khi các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào Nghệ An, nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ trong tỉnh có cơ hội tham gia chuỗi cung ứng, từ cung cấp nguyên vật liệu, thực phẩm, logistics cho đến các dịch vụ thương mại và hỗ trợ sản xuất.

Nhờ đó, nhiều doanh nghiệp nội địa đã mở rộng quy mô hoạt động, nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước tiếp cận các tiêu chuẩn quốc tế.

Bên cạnh đó, sự phát triển của các khu công nghiệp còn kéo theo nhu cầu lớn về hạ tầng giao thông, nhà ở công nhân, dịch vụ tài chính, y tế, giáo dục và thương mại. Đây là động lực quan trọng thúc đẩy quá trình đô thị hóa và phát triển dịch vụ tại nhiều địa phương trong tỉnh.

Nghệ An là tỉnh có quy mô dân số lớn, nguồn lao động dồi dào nhưng trong nhiều năm đã từng đối mặt với tình trạng lao động phải rời quê hương để tìm kiếm việc làm ở các tỉnh, thành phố khác hoặc đi làm việc ở nước ngoài.

Sự xuất hiện của các doanh nghiệp FDI đã góp phần thay đổi đáng kể thực trạng này. Các nhà máy sản xuất điện tử, cơ khí, linh kiện và công nghiệp hỗ trợ liên tục mở rộng quy mô, tạo ra nhu cầu tuyển dụng rất lớn.

Theo thống kê của Ban Quản lý Khu kinh tế Đông Nam Nghệ An, trong giai đoạn 2021-2025 đã có 169 doanh nghiệp đi vào hoạt động sản xuất, kinh doanh trong khu kinh tế và các khu công nghiệp, sử dụng khoảng 60.000 lao động. Trong đó, khu vực FDI sử dụng tới 48.529 lao động, chiếm hơn 80% tổng số lao động đang làm việc.

Không chỉ tạo việc làm, các doanh nghiệp FDI còn góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thông qua các chương trình đào tạo kỹ năng, quản trị và tác phong công nghiệp. Đây là yếu tố quan trọng giúp lực lượng lao động Nghệ An thích ứng với yêu cầu của nền sản xuất hiện đại.

Tác giả: Văn Dũng

Nguồn tin: nhadautu.vn