Ảnh minh họa - Ảnh: DOÃN HÒA

Tại kết luận 27 về tình hình các địa phương quý 1, phương hướng, nhiệm vụ quý 2-2026, Ban Bí thư yêu cầu khẩn trương hoàn thành việc sắp xếp tổ dân phố, thôn, bản, sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập theo chỉ đạo, hướng dẫn của Trung ương.

Còn tại chương trình hành động thực hiện kết luận 210 ban hành kèm nghị quyết 105, Chính phủ giao cho Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan ngang bộ tham mưu ban hành nghị định về tổ chức hoạt động của thôn, tổ dân phố và một số chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.

Nhiệm vụ này hoàn thành trong quý 2-2026.

Thu gọn đầu mối, giảm số lượng thôn, tổ dân phố

Tại họp báo quý 1-2026 của Bộ Nội vụ, Phó vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương Nguyễn Thị Tú Thanh cho biết việc xây dựng dự thảo nghị định tổ chức hoạt động của thôn, tổ dân phố và một số chế độ, chính sách với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố được nghiên cứu kỹ lưỡng.

Hiện Bộ Nội vụ đã phối hợp các cơ quan để báo cáo cấp có thẩm quyền về nội dung này.

Bà nêu rõ định hướng sắp xếp thôn, tổ dân phố trên toàn quốc theo hướng tinh gọn đầu mối, giảm số lượng, trên cơ sở phù hợp với quy mô thực tiễn và đặc điểm từng vùng miền.

Theo đó định hướng chung sắp xếp thôn, tổ dân phố là thu gọn đầu mối, giảm số lượng thôn, tổ dân phố và đảm bảo phù hợp với quy mô, thực tiễn, đặc điểm từng vùng, miền.

Qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động ở cơ sở, tạo thuận lợi cho tổ chức thực hiện các nhiệm vụ, giảm áp lực quản lý trực tiếp cho chính quyền cấp xã.

Hiện nay quy trình, hồ sơ thực hiện nội dung sáp nhập thôn, tổ dân phố được áp dụng theo thông tư 04/2012, sửa đổi bởi thông tư 14/2018 và thông tư 05/2022 của Bộ Nội vụ.

Căn cứ thông tư 04/2012 của Bộ Nội vụ, UBND tỉnh quyết định chủ trương thành lập thôn mới, tổ dân phố mới.

Nội dung chủ yếu của đề án gồm sự cần thiết thành lập thôn mới, tổ dân phố mới. Cùng với đó là tên gọi của thôn mới, tổ dân phố mới, dân số (số hộ gia đình, số nhân khẩu) của thôn mới, tổ dân phố mới, diện tích tự nhiên, các đề xuất, kiến nghị...

Tiếp đó, UBND xã tổ chức lấy ý kiến của toàn thể cử tri hoặc cử tri đại diện hộ gia đình trong khu vực thành lập thôn mới, tổ dân phố mới về đề án thành lập thôn mới, tổ dân phố mới; tổng hợp các ý kiến và lập thành biên bản lấy ý kiến về đề án.

Đề án thành lập thôn mới, tổ dân phố mới nếu được trên 50% số cử tri hoặc cử tri đại diện hộ gia đình trong khu vực thành lập thôn mới, tổ dân phố mới tán thành thì UBND xã hoàn chỉnh hồ sơ (kèm theo biên bản lấy ý kiến cử tri) trình HĐND xã thông qua tại kỳ họp gần nhất.

Trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày có nghị quyết của HĐND cấp xã, UBND xã hoàn chỉnh hồ sơ trình các cấp có thẩm quyền.

Trường hợp đề án chưa được trên 50% số cử tri hoặc cử tri đại diện hộ gia đình trong khu vực thành lập thôn mới, tổ dân phố mới tán thành thì UBND xã tổ chức lấy ý kiến lần thứ 2.

Nếu vẫn không được trên 50% số cử tri hoặc cử tri đại diện hộ gia đình tán thành thì trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày có biên bản lấy ý kiến lần thứ 2, UBND cấp xã báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Sau khi nhận hồ sơ hợp lệ, Sở Nội vụ thẩm định trình UBND cấp tỉnh.

Tiêu chuẩn trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố

Theo thông tư 04/2012 của Bộ Nội vụ, tiêu chuẩn trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố cần có hộ khẩu thường trú và cư trú thường xuyên tại thôn, tổ dân phố; đủ 21 tuổi trở lên, có sức khỏe tốt, nhiệt tình, trách nhiệm với công việc.

Cùng với đó, có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt; được nhân dân tín nhiệm, bản thân và gia đình chấp hành tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; thực hiện tốt quy ước, hương ước của địa phương.

Có kiến thức văn hóa, năng lực, kinh nghiệm và kỹ năng vận động, tổ chức nhân dân thực hiện công việc tự quản cộng đồng cũng như nhiệm vụ do cấp trên giao.

Cũng theo quy định, trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố là những người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố, được hưởng phụ cấp hằng tháng, mức phụ cấp do HĐND cấp tỉnh quyết định theo quy định của pháp luật.

Tác giả: Thành Chung

Nguồn tin: Báo Tuổi trẻ