Kê khai giá thấp, thị trường méo mó

Theo phản ánh từ các doanh nghiệp thi công, nhu cầu xây dựng gia tăng mạnh vào thời điểm cuối năm, đặc biệt là nhu cầu hoàn thiện nhà ở dân sinh và triển khai các dự án hạ tầng, đã kéo theo giá cát, đá, gạch… tăng liên tục. Trong khi đó, đơn giá vật liệu xây dựng (VLXD) làm căn cứ lập, phê duyệt dự toán và đấu thầu các dự án sử dụng vốn ngân sách vẫn chủ yếu dựa trên bảng giá do Liên Sở Xây dựng – Tài chính công bố theo từng thời kỳ.

Hiện nay, một số doanh nghiệp sản xuất, cung ứng vật liệu xây dựng thực hiện thông báo giá thấp hơn so với giá bán ra thị trường.

Sự chênh lệch giữa giá công bố và giá mua thực tế đã đẩy nhiều nhà thầu vào thế khó. Có những dự án, giá cát trong hồ sơ mời thầu chỉ ở mức khoảng 160.000 đồng/m³ tại bến, nhưng khi triển khai thi công, giá mua trên thị trường đã tăng lên 190.000 – 200.000 đồng/m³. Phần chênh lệch này buộc nhà thầu phải tự bù đắp, làm suy giảm hiệu quả tài chính và tiềm ẩn nguy cơ chậm tiến độ.

Thực tế thống kê cho thấy, từ giữa năm 2025 đến cuối năm 2025, giá VLXD tại Nghệ An tăng khá mạnh. Theo công bố của Liên Sở Xây dựng – Tài chính, giá cát xây dựng tại nhiều khu vực đã tăng từ 40–80% chỉ sau vài quý. Đây là mức tăng đáng kể trong bối cảnh chi phí nhân công, nhiên liệu và vận chuyển cũng đồng thời leo thang, tạo sức ép “kép” lên các doanh nghiệp xây dựng.

Giá đá xây dựng trên địa bàn Nghệ An có tăng mạnh trong năm 2025.

Theo ông Hoàng Văn Dũng, Cán bộ phụ trách kinh doanh - Công ty TNHH một thành viên B&T, xã Lương Sơn (Nghệ An), việc giữ giá cát, đá xây dựng ở mức hợp lý được xem là yếu tố quan trọng, bởi đây là nhóm vật liệu chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí xây dựng các công trình hạ tầng.

"Công ty chúng tôi thực hiện cung ứng đá xây dựng đầy đủ, đúng giá công bố… Trong bối cảnh chi phí đầu vào có biến động, doanh nghiệp vẫn cố gắng cân đối, duy trì giá 170.000 đồng/m3 cát tại bến và đối với đá 1/2 hiện bán tại mỏ với giá 300.000 đồng/m3. Chúng tôi có nhận được văn bản chỉ đạo của Sở Xây dựng về việc yêu cầu các doanh nghiệp khai thác, cung ứng vật liệu xây dựng cần thực hiện thông báo giá bằng giá bán ra thị trường. Tuy nhiên, từ nhiều năm nay, Công ty chúng tôi luôn thực hiện giá bán bằng giá xuất hoá đơn, cũng như báo cáo lên các sở ngành giá nguyên như thế", ông Dũng nói.

Siết quản lý giá, giữ nhịp đầu tư công

Trước những biến động này, các cơ quan quản lý tại Nghệ An đã yêu cầu tăng cường kiểm soát hoạt động kê khai, niêm yết và thực hiện giá VLXD trên địa bàn. Chính quyền các địa phương được giao phối hợp với các sở, ngành rà soát việc chấp hành quy định về quản lý giá, đồng thời theo dõi sát diễn biến cung – cầu để chủ động điều tiết thị trường.

Giá một số loại vật liệu xây dựng đã có sự biến động tăng nhẹ, khiến chi phí xây dựng tăng.

Lãnh đạo Sở Xây dựng Nghệ An cho biết, qua khảo sát thực tế, nhiều chủ đầu tư và nhà thầu phản ánh tình trạng giá kê khai thấp hơn giá giao dịch đang diễn ra ở một số loại vật liệu chủ lực như cát, đất, gạch. Điều này không chỉ gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước về giá mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng huy động vật liệu, tiến độ thi công và hiệu quả của các dự án.

Ở chiều ngược lại, một số doanh nghiệp khai thác và cung ứng VLXD cho biết đang nỗ lực giữ giá bán ở mức hợp lý nhằm ổn định thị trường. Tuy nhiên, trong bối cảnh chi phí đầu vào biến động, việc duy trì giá ổn định trong thời gian dài là bài toán không dễ. Do đó, yêu cầu minh bạch hóa thông tin giá, kê khai sát với giá bán thực tế được xem là yếu tố then chốt để tránh tình trạng “lệch pha” giữa thị trường và cơ quan quản lý.

Các chuyên gia kinh tế nhận định, việc bình ổn giá VLXD có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với tiến độ giải ngân đầu tư công. Từ đầu năm 2026, Nghệ An đang triển khai đồng loạt nhiều dự án hạ tầng giao thông, trường học, công trình dân sinh. Nếu giá VLXD tiếp tục biến động mạnh và thiếu minh bạch, nguy cơ đội vốn, giãn tiến độ hoặc phải điều chỉnh tổng mức đầu tư là hoàn toàn có thể xảy ra.

Trong bối cảnh đó, việc siết chặt quản lý giá VLXD không chỉ nhằm bảo vệ quyền lợi của nhà thầu và người dân, mà còn góp phần giữ “nhịp” cho dòng vốn đầu tư công, đảm bảo hiệu quả sử dụng ngân sách và ổn định môi trường đầu tư trên địa bàn tỉnh.

Tác giả: L.Minh

Nguồn tin: vietnamfinance.vn