Lớp học xóa mù chữ ở bản Piêng Vai mang theo ánh sáng của tri thức và niềm tin nơi biên giới. Ảnh: Lê Thạch

Ánh đèn lớp học giữa núi rừng biên giới

Khi màn đêm đã phủ xuống những triền núi quanh bản Piêng Vai, trong căn phòng học nhỏ, tiếng đánh vần vẫn đều đặn vang lên. Những người phụ nữ Mông với đôi bàn tay chai sần vì lao động trên nương rẫy đang cặm cụi viết từng nét chữ đầu tiên lên trang vở còn thơm mùi giấy mới. Có người đã ngoài 40 tuổi, có người làm mẹ của 4-5 đứa con, nhưng ánh mắt ai cũng ánh lên niềm vui khi lần đầu tiên tự viết được tên của mình. Ít ai nghĩ rằng, ở nơi biên giới heo hút này, một lớp học xóa mù chữ lại có thể làm thay đổi cuộc sống của nhiều phụ nữ Mông đến vậy.

Bản Piêng Vai là địa bàn vùng cao biên giới còn nhiều khó khăn của xã Mỹ Lý. Toàn bản có 73 hộ với 357 nhân khẩu, đều là đồng bào dân tộc Mông sinh sống. Những nếp nhà nằm cheo leo bên sườn núi, cách trung tâm xã nhiều giờ đi bộ. Mùa mưa, đường đất lầy lội, nhiều đoạn phải men theo vách núi hoặc lội suối mới tới nơi. Nhiều năm trước, việc đến trường, đến lớp đối với phụ nữ trong bản vẫn là điều xa vời. Không ít người từ nhỏ đã theo cha mẹ lên nương, lấy chồng sớm, rồi quanh năm gắn với nương rẫy, con cái. Vì thế, nhiều chị em chưa từng được cầm bút, không biết đọc, biết viết và gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống.

Từ thực tế đó, Đồn Biên phòng Mỹ Lý, Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An phối hợp với Trường Tiểu học Mỹ Lý 1 mở lớp xóa mù chữ dành cho phụ nữ Mông trong bản. Ban đầu, việc vận động học viên đến lớp không hề dễ dàng. Nhiều người ngại học vì tuổi đã lớn, sợ không tiếp thu được hoặc không sắp xếp được thời gian. Các cán bộ Biên phòng phải đến từng nhà tuyên truyền, động viên chị em tới lớp. Sau nhiều cố gắng, lớp học đầu tiên được mở với 11 học viên. Người ít tuổi nhất cũng ngoài 30 tuổi, người lớn tuổi nhất đã hơn 50 tuổi. Họ đến lớp sau cả ngày bận rộn việc gia đình, có người còn mang theo con, cháu nhỏ đến lớp.

Lớp học thường bắt đầu vào buổi tối. Khi bản làng đã lên đèn, căn phòng học nhỏ lại sáng ánh điện và rộn rã tiếng đọc bài. Trên bục giảng, giáo viên Trường Tiểu học Mỹ Lý 1 cùng cán bộ Biên phòng kiên nhẫn cầm tay từng học viên để hướng dẫn cách viết chữ, ghép vần. Những nét bút đầu tiên run run trên trang giấy, có khi viết mãi vẫn chưa thành hình, nhưng không ai bỏ cuộc.

Trung tá Cự Bá Pó, Đội trưởng Vận động quần chúng, Đồn Biên phòng Mỹ Lý, người trực tiếp đứng lớp dạy học cho biết, việc dạy chữ phải bắt đầu từ những điều đơn giản nhất. “Có học viên ban đầu chưa biết cầm bút, viết từng nét rất khó khăn. Chúng tôi phải cầm tay hướng dẫn viết từng chữ cái, làm từng phép tính đơn giản. Điều đáng quý là chị em rất chăm học, dù mưa rét hay đường xa vẫn cố gắng đến lớp đầy đủ” - Trung tá Cự Bá Pó chia sẻ.

Thiếu tá Phan Đức Tâm, Chính trị viên Đồn Biên phòng Mỹ Lý cho biết, điều khó nhất là duy trì sĩ số lớp học. “Ban ngày chị em còn phải làm việc đồng áng, việc gia đình, tối mới tranh thủ đi học. Có hôm trời mưa lớn, lại vào buổi tối, đường giao thông đi lại rất khó khăn, anh em đơn vị phải đến tận nhà đưa đón học viên để bảo đảm sĩ số” - Thiếu tá Phan Đức Tâm nói.

Không chỉ đứng lớp, cán bộ Biên phòng còn chuẩn bị sách vở, bút viết và đồ dùng học tập cho học viên. Những buổi học cũng được lồng ghép với việc tuyên truyền pháp luật, hướng dẫn học viên vệ sinh phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe và kỹ năng phát triển kinh tế gia đình.

Những con chữ mở lối tương lai

Sau gần một năm học tập, điều thay đổi rõ nhất là sự tự tin hiện lên trên gương mặt các học viên. Nhiều phụ nữ từng không biết chữ nay đã có thể biết đọc, ký tên mình và tính toán đơn giản trong sinh hoạt hằng ngày.

Ngày nhận giấy chứng nhận hoàn thành chương trình, chị Lầu Y No xúc động cầm tấm giấy trên tay thật lâu. Người phụ nữ Mông trước đây chỉ biết điểm chỉ, nay đã có thể tự ký tên mình một cách thành thạo. “Trước đây, tôi không biết chữ nên đi đâu cũng ngại, không biết đọc văn bản, giấy tờ, không biết tính toán khi mua bán. Nay tôi đã biết đọc, biết viết tên mình, biết tính toán đơn giản. Tôi sẽ động viên con, cháu đi học đầy đủ” - chị Lầu Y No tâm sự.

Không chỉ giúp học viên biết đọc, biết viết, lớp học còn góp phần thay đổi nhận thức của nhiều gia đình về vai trò của việc học. Nếu như trước đây có người cho rằng, phụ nữ không cần học nhiều thì nay nhiều phụ nữ trong bản đã chủ động nhắc con, cháu đến trường đều đặn.

Đồng chí Nguyễn Anh Đoài, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã Mỹ Lý đánh giá: “Lớp học không chỉ giúp chị em biết đọc, biết viết, mà còn góp phần giúp bà con tiếp cận tốt hơn với chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, nâng cao nhận thức để phát triển kinh tế và xây dựng đời sống văn hóa ở địa phương”.

Theo Ban tổ chức, hiệu quả từ lớp học cho thấy mô hình phối hợp giữa lực lượng Biên phòng và nhà trường trong nâng cao dân trí vùng đồng bào dân tộc thiểu số đang phát huy hiệu quả. Không chỉ dạy chữ, các buổi học còn giúp bà con hiểu hơn về pháp luật, chăm sóc sức khỏe, vệ sinh môi trường và xây dựng nếp sống văn minh.

Thiếu tá Phan Đức Tâm cho biết, thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp với chính quyền địa phương và nhà trường khảo sát, mở thêm các lớp xóa mù chữ tại những bản còn người chưa biết chữ, nhất là phụ nữ ở các bản vùng sâu, vùng xa.

Tác giả: Lê Thạch

Nguồn tin: bienphong.com.vn