Mới đây, VietinBank thông báo bán 290 khoản nợ vay tiêu dùng với tổng dư nợ hơn 4,24 tỷ đồng nhằm thu hồi vốn. Đáng chú ý, trong danh sách xuất hiện nhiều khoản nợ rất nhỏ như 38.370 đồng, 51.641 đồng hay hơn 55.000 đồng. Đây đều là các khoản vay tiêu dùng không có tài sản bảo đảm và được chào bán với giá khởi điểm bằng đúng giá trị khoản nợ.

Việc ngân hàng đưa cả những khoản nợ chỉ vài chục nghìn đồng ra đấu giá khiến nhiều người bất ngờ, tuy nhiên đây không phải hiện tượng mới. Trước đó, VietinBank từng nhiều lần rao bán các danh mục nợ tiêu dùng với quy mô hàng trăm khoản vay, trong đó xuất hiện những khoản nợ xấu chỉ vài chục nghìn đồng. Năm 2023, ngân hàng này từng chào bán 431 khoản nợ vay tiêu dùng với tổng dư nợ hơn 8,7 tỷ đồng, trong đó có khoản nợ chỉ hơn 35.000 đồng.

Nhiều ngân hàng đang đẩy mạnh bán đấu giá các khoản nợ xấu, từ nợ vay tiêu dùng chỉ vài chục nghìn đồng đến các khoản nợ doanh nghiệp trị giá hàng nghìn tỷ đồng nhằm đẩy nhanh quá trình xử lý và thu hồi vốn.

Theo giới chuyên môn, nguyên nhân nằm ở chi phí xử lý. Với các khoản vay tiêu dùng nhỏ lẻ, đặc biệt là nợ không có tài sản bảo đảm, chi phí quản lý hồ sơ, theo dõi, nhắc nợ, thu hồi và trích lập dự phòng có thể lớn hơn chính giá trị khoản vay. Do đó, các ngân hàng thường gom hàng trăm khoản nợ thành một danh mục rồi chuyển nhượng tập trung nhằm giảm chi phí vận hành và đẩy nhanh quá trình xử lý nợ xấu. Phương thức này cũng giúp ngân hàng giải phóng nguồn lực thay vì tiếp tục theo dõi các khoản nợ kéo dài.

Bên cạnh các khoản vay tiêu dùng nhỏ lẻ, nhiều khoản nợ quy mô lớn cũng đang được đưa ra thị trường. VietinBank gần đây tiếp tục chào bán khoản nợ của Công ty TNHH Phát triển Xây dựng Nông nghiệp Uy Long với tổng dư nợ hơn 20,27 tỷ đồng, gồm gần 11 tỷ đồng nợ gốc, hơn 6,33 tỷ đồng nợ lãi và gần 2,95 tỷ đồng tiền phạt. Khoản vay được bảo đảm bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất tại Di Linh.

Trong khi đó, VAMC vừa công bố bán đấu giá khoản nợ của nhóm khách hàng Nguyễn Thị S., Trần Văn Th. cùng các bên liên quan với tổng giá trị hơn 1.500 tỷ đồng. Khoản nợ này được mua lại từ Sacombank và Agribank theo cơ chế thị trường từ cuối năm 2019. Tính đến cuối tháng 2/2026, tổng dư nợ vào khoảng 1.502 tỷ đồng, trong đó nợ gốc khoảng 624 tỷ đồng, phần còn lại là lãi trong hạn và lãi quá hạn. Giá khởi điểm được đưa ra thấp hơn đáng kể so với tổng dư nợ.

Không chỉ VAMC, nhiều ngân hàng cũng liên tục đấu giá các khoản nợ lớn với mức giá thấp hơn đáng kể so với dư nợ ghi sổ nhằm tăng khả năng thanh khoản. Thực tế này cho thấy thị trường mua bán nợ đang chuyển dần từ mô hình “giữ nợ để xử lý” sang “mua - bán - chuyển nhượng” theo cơ chế thị trường nhiều hơn. Theo đánh giá của giới chuyên gia ngân hàng, vai trò của VAMC hiện cũng được định hướng theo hướng dẫn dắt thị trường mua bán nợ chuyên nghiệp thay vì chỉ đóng vai trò trung gian giữ nợ như trước đây.

Đáng chú ý, việc khoản nợ được bán không đồng nghĩa người vay được xóa nghĩa vụ thanh toán. Khi khoản nợ được chuyển nhượng, quyền đòi nợ sẽ được chuyển sang bên mua khoản nợ, đồng nghĩa người vay vẫn phải thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định.

Sự xuất hiện đồng thời của những khoản nợ chỉ vài chục nghìn đồng bên cạnh các khoản nợ hàng trăm, hàng nghìn tỷ đồng cho thấy nợ xấu đang ngày càng được nhìn nhận như một loại tài sản có thể mua bán, chuyển nhượng trên thị trường, thay vì chỉ là gánh nặng tồn đọng trên bảng cân đối ngân hàng.

Tác giả: Thiên Ân

Nguồn tin: vietnamfinance.vn