Xuất hiện sớm mưa đá, nắng nóng ngay từ cuối tháng 3

Dự báo viên, Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Nghệ An đang phân tích dự báo thời tiết hằng ngày. (Ảnh: Bá Thăng)

Ông Nguyễn Xuân Tiến, Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Nghệ An cho biết, từ đầu năm 2026 đến nay, đã xuất hiện 8 đợt không khí lạnh, trong đó có 1 đợt rét đậm từ ngày 7–9/1 tại Nghệ An. Nhiệt độ trung bình ngày phổ biến 13,0–15,5 độ C; nhiệt độ thấp nhất vùng núi 8,0–11,0 độ C, khu vực đồng bằng và trung du 10,5–13,5 độ C.

Trong thời kỳ chuyển mùa, trên địa bàn tỉnh Nghệ An đã xảy ra 2 trận mưa đá lúc 19h05 ngày 18/3 tại trạm khí tượng Tương Dương và lúc 15h40 ngày 29/3 tại xã Quỳ Châu. Các trận mưa đá xảy ra trong thời gian ngắn, kích thước hạt nhỏ, chưa ghi nhận thiệt hại về hoa màu và tài sản.

Đợt nắng nóng đầu tiên của năm 2026 xuất hiện từ cuối tháng 3, sớm hơn trung bình nhiều năm, với cường độ khá mạnh, có nơi trên 38–39 độ C.

Dự báo từ 5/4 nắng nóng ở Hà Tĩnh kéo dài nhiều ngày.

Tại Hà Tĩnh, trong 2 ngày 30–31/3/2026, nhiều khu vực ghi nhận nhiệt độ 38–39 độ C, kèm theo gió Tây Nam cấp 6–7, độ ẩm không khí giảm dưới 40%.

Theo ông Trần Đức Bá, Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Hà Tĩnh, cao điểm của nắng nóng gay gắt ở Hà Tĩnh sẽ bắt đầu từ tháng 5 - 6. Đặc biệt là tháng 5, các đợt nắng nóng dự báo sẽ liên tiếp gia tăng cả về cường độ và thời gian, có thể bao trùm suốt cả tháng. Nhiệt độ thời tiết trong những tháng cao điểm dao động từ 38-39 độ C, thậm chí 40-42 độ C; gió Tây Nam hoạt động mạnh. Thời tiết dịu mát trong 2 ngày (1–2/4) trước khi bước vào đợt nắng nóng mới, dự báo bắt đầu từ khoảng ngày 5/4. Nhiệt độ cao nhất có thể đạt khoảng 39 độ C và có khả năng kéo dài nhiều ngày.

Theo quy luật khí hậu, thời kỳ chuyển mùa từ lạnh sang nóng thường xuyên xảy ra sự tương tác giữa các khối không khí, làm gia tăng các hiện tượng dông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.

Dự báo năm 2026 nắng nóng gia tăng, mưa có xu hướng thiếu hụt

Theo số liệu khí tượng, năm 2025 tại Nghệ An có tổng lượng mưa phổ biến 2.000–2.800mm, cao hơn trung bình nhiều năm (1.500–2.000mm) từ 40–70%. Toàn năm xảy ra 11 đợt mưa lớn diện rộng; riêng đợt mưa từ ngày 27–30/9 phổ biến 200–450mm, có nơi cao hơn như Yên Thượng 590mm, Chợ Tràng 568mm.

Quan trắc viên, Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Nghệ An bảo dưỡng máy móc. (Ảnh: Bá Thăng)

Nhiệt độ trung bình năm 2025 phổ biến 24,0–25,0 độ C, cao hơn trung bình nhiều năm 0,5–1,0 độ C. Nhiệt độ cao nhất ghi nhận 41,2 độ C vào ngày 9/5/2025 tại Tương Dương. Trong năm xảy ra 12 đợt nắng nóng, tập trung chủ yếu từ tháng 5–7.

Dự báo năm 2026, bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông hoạt động ở mức tương đương trung bình nhiều năm, có khả năng xuất hiện từ nửa cuối tháng 6; trong đó khoảng 2–3 cơn có thể ảnh hưởng đến Nghệ An, tập trung vào các tháng 9–10.

Nắng nóng dự báo bắt đầu từ nửa đầu tháng 4/2026, có xu hướng mở rộng và gia tăng cường độ từ nửa cuối tháng 4. Từ tháng 9, nắng nóng giảm dần về cường độ. So với trung bình nhiều năm và năm 2025, nắng nóng năm 2026 có khả năng xảy ra nhiều hơn và gay gắt hơn.

Mùa mưa tại Nghệ An dự kiến bắt đầu vào khoảng tháng 8–10/2026, tương đương trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, tổng lượng mưa trong các tháng 8–10 có xu hướng thấp hơn từ 10–20% so với trung bình nhiều năm; các tháng 4–7 và 11–12 ở mức xấp xỉ trung bình nhiều năm.

Mưa đá tại xã Quỳ Châu ngày 29/3, Nghệ An, (Ảnh: Lương Hoa)

Các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như dông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh tiếp tục có khả năng xảy ra, đặc biệt trong các thời kỳ chuyển mùa.

Trong các tháng cuối năm, không khí lạnh có khả năng hoạt động từ khoảng tháng 10 và gia tăng tần suất trong các tháng tiếp theo; từ nửa cuối tháng 12 cần đề phòng các đợt rét đậm, rét hại.

Theo các chuyên gia khí tượng, nguyên nhân nắng nóng đến sớm và gay gắt là do hiện tượng tượng ENSO hiện đang ở pha trung tính và sẽ dần chuyển sang El Nino.

“Các mô hình động lực cho thấy khả năng quá trình chuyển pha có thể bắt đầu từ tháng 4 - 5, trong khi mô hình thống kê dự báo rõ nét hơn vào khoảng tháng 5 - 6. Thời điểm hiện tại đang nằm trong giai đoạn giao thời của hệ thống khí hậu, khi các hình thái thời tiết biến đổi nhanh, khó ổn định, làm gia tăng những đợt nắng nóng đến sớm và có cường độ mạnh hơn bình thường.

Trước diễn biến phức tạp của thời tiết, công tác dự báo, cảnh báo đang được tăng cường. Ngành khí tượng đã ứng dụng nhiều công nghệ hiện đại như mô hình dự báo toàn cầu, hệ thống SmartMet, ảnh mây vệ tinh Himawari và radar thời tiết nhằm nâng cao độ chính xác, kịp thời cảnh báo các hiện tượng nguy hiểm.

Cùng với đó, các địa phương và ngành chức năng cũng chủ động triển khai các phương án ứng phó, từ phòng chống thiên tai đến phòng cháy, chữa cháy rừng, nhằm giảm thiểu thiệt hại trong bối cảnh thời tiết cực đoan có xu hướng gia tăng rõ nét tại khu vực Bắc Trung Bộ.

Tác giả: Bá Thăng

Nguồn tin: Báo VOV