Tập huấn truyền thông môi trường ứng dụng công nghệ 4.0 cho cán bộ Ban quản lý thôn, bản tại Ban quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Huống

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang ngày càng tác động sâu rộng đến các lĩnh vực của đời sống xã hội, công tác truyền thông môi trường cũng đặt ra yêu cầu đổi mới cả về nội dung, hình thức và phương thức tiếp cận cộng đồng. Tại các khu vực miền núi, nơi sinh sống của nhiều cộng đồng dân cư gắn bó trực tiếp với tài nguyên rừng, việc nâng cao hiệu quả truyền thông môi trường không chỉ góp phần nâng cao nhận thức mà còn tạo chuyển biến về hành vi trong bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và phát triển bền vững.

Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống (thuộc tỉnh Nghệ An) với diện tích quản lý hơn 46.000 ha rừng đặc dụng, phòng hộ và rừng sản xuất trải rộng trên địa bàn 125 bản vùng đệm thuộc 8 xã miền núi phía Tây của tỉnh Nghệ An. Với hơn 13.700 hộ dân sinh sống, phần lớn là người dân tộc Thái (chiếm 90%) nên khu bảo tồn thường phải đối mặt với nhiều thách thức như khai thác tài nguyên quá mức, xâm lấn rừng, săn bắt động vật hoang dã, chuyển đổi mục đích sử dụng đất và ô nhiễm môi trường. Nhân thấy tầm quan trọng của công tác truyền thông môi trường, thời gian qua tập thể lãnh đạo Ban quản lý cũng như tập thể cán bộ của Khu bảo tồn luôn chú trong công tác truyền thông, tuyên truyền bằng nhiều hình thức. Tuy nhiên, thực tế cho thấy hoạt động tuyên truyền tại cấp thôn, bản vẫn chủ yếu thực hiện theo phương thức truyền thống, trong khi yêu cầu về tốc độ tiếp cận thông tin, khả năng tương tác và lan tỏa thông điệp môi trường ngày càng cao. Trước thực tiễn đó, chương trình tập huấn truyền thông môi trường ứng dụng công nghệ 4.0 cho cán bộ Ban quản lý thôn, bản được tổ chức nhằm từng bước nâng cao năng lực truyền thông tại cơ sở, đáp ứng yêu cầu quản lý và bảo tồn trong giai đoạn mới.

Công tác truyền thông môi trường thời gian qua đã góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng, bảo tồn động vật hoang dã, giảm thiểu khai thác tài nguyên trái phép và giữ gìn cảnh quan sinh thái. Tuy nhiên, thực tế cho thấy hoạt động truyền thông ở cấp thôn, bản vẫn còn phụ thuộc nhiều vào các hình thức truyền thống như họp dân, tuyên truyền lưu động, phát thanh cộng đồng hoặc phổ biến trực tiếp thông qua các cuộc sinh hoạt. Những hình thức này tuy có hiệu quả nhất định nhưng phạm vi tiếp cận còn hạn chế, khó duy trì thường xuyên và chưa đáp ứng được nhu cầu trao đổi thông tin nhanh, đa chiều. Đặc biệt, trong điều kiện người dân ngày càng tiếp cận phổ biến với điện thoại thông minh và các nền tảng số, việc thiếu kỹ năng sử dụng công nghệ của đội ngũ cán bộ cơ sở đang trở thành một trong những rào cản đối với công tác truyền thông môi trường hiện nay.

Trong khuôn khổ thực hiện nhiệm vụ truyền thông môi trường năm 2026, Ban quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Huống đã tiến hành tổ chức chương trình tập huấn truyền thông môi trường cho lực lượng cán bộ nồng cốt của Ban quản lý thôn bản nhằm trang bị cho lực lượng này kiến thức và kỹ năng ứng dụng công nghệ trong công tác truyền thông môi trường, tạo hạt nhân truyền thông môi trường và là cánh tay nối dài trong công tác truyền thông môi trường của Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống.

Chương trình tập huấn diễn ra trong những ngày tháng 5 với sự tham gia của hơn 50 cán bộ Ban quản lý nồng cốt của 21 thôn bản có diện tích rừng giáp ranh với diện tích rừng quản lý của Khu bảo tồn.

Toàn cảnh hội nghị tập huấn truyền thông môi trường cho cán bộ BQL thôn bản

Nội dung tập huấn tập trung vào các chuyên đề như: chuyển đổi số trong lĩnh vực bảo vệ môi trường; phương pháp xây dựng thông điệp truyền thông phù hợp với cộng đồng miền núi; kỹ năng sử dụng nền tảng mạng xã hội để tuyên truyền bảo vệ tài nguyên rừng; thiết kế nội dung trực quan bằng công cụ số; ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ xây dựng hình ảnh, video ngắn; khai thác các công cụ AI và các nền tảng tương tác phục vụ truyền thông cộng đồng.
Điểm nổi bật của lớp tập huấn là tăng cường thực hành trên thiết bị cá nhân. Các học viên được hướng dẫn xây dựng sản phẩm truyền thông cụ thể như poster tuyên truyền bảo vệ rừng, video ngắn về giảm rác thải nhựa, sống xanh sống có ích, nội dung tuyên truyền phòng cháy chữa cháy rừng và xây dựng nhóm trao đổi thông tin môi trường tại cộng đồng. Khả năng ứng dụng nhiều nên tảng số như: Facebook, zalo, youtube, tiktok, Instagram, twitter…trong hình thức truyền thông môi trường tại thôn bản có hiệu quả cao.

Các nền tảng số sử dụng trong truyền thông môi trường số

Thông qua chương trình tập huấn, nhiều cán bộ Ban quản lý thôn, bản đã bước đầu tiếp cận được phương pháp truyền thông hiện đại, nhận thức rõ hơn vai trò của công nghệ trong việc lan tỏa thông điệp bảo vệ môi trường. Các học viên đánh giá việc ứng dụng công nghệ giúp thông tin được truyền tải nhanh hơn, trực quan hơn và thuận lợi trong việc huy động sự tham gia của người dân vào các hoạt động cộng đồng. Một số ý tưởng như xây dựng nhóm truyền thông môi trường theo thôn, chia sẻ hình ảnh hiện trường, cập nhật hoạt động tuần tra bảo vệ rừng hoặc tuyên truyền trực tuyến về giảm thiểu tác động đến tài nguyên thiên nhiên đã được học viên đề xuất áp dụng như zalo.

Tuy nhiên, quá trình triển khai thực tế vẫn còn những khó khăn như điều kiện hạ tầng viễn thông chưa đồng đều ở một số khu vực vùng đệm; trình độ ứng dụng công nghệ giữa các nhóm cán bộ còn chênh lệch; việc duy trì nội dung truyền thông số đòi hỏi sự hướng dẫn và hỗ trợ thường xuyên. Để phát huy hiệu quả lâu dài, cần tiếp tục tổ chức các lớp tập huấn chuyên đề, xây dựng đội ngũ truyền thông nòng cốt tại cộng đồng, đồng thời tăng cường kết nối giữa lực lượng quản lý bảo tồn với hệ thống quản lý thôn, bản nhằm tạo mạng lưới truyền thông môi trường đồng bộ từ cơ sở.

Việc tổ chức tập huấn truyền thông môi trường ứng dụng công nghệ 4.0 cho cán bộ Ban quản lý thôn, bản do Ban quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Huống thực hiện là hoạt động thiết thực, phù hợp với xu thế chuyển đổi số và yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên trong giai đoạn hiện nay. Không chỉ góp phần nâng cao năng lực truyền thông cho đội ngũ cán bộ cơ sở, chương trình còn mở ra hướng tiếp cận mới trong công tác bảo vệ môi trường, tăng cường sự tham gia của cộng đồng và thúc đẩy hình thành ý thức trách nhiệm chung đối với tài nguyên thiên nhiên.
Đây sẽ là nền tảng quan trọng để xây dựng cộng đồng vùng đệm phát triển hài hòa với bảo tồn, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững của Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Huống trong thời gian tới.