Thay đổi phương thức tập huấn

Từ năm học 2026-2027, bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” sẽ được triển khai sử dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Trong quá trình chuẩn bị cho bước chuyển quan trọng này, việc nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên được xác định là nhân tố then chốt, có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng triển khai.

Việc hoàn thiện sách giáo khoa cũng đang được thực hiện, nhằm bảo đảm các điều kiện cần thiết để triển khai theo lộ trình.

Song song với công tác chuyên môn đối với sách giáo khoa, việc bồi dưỡng, nâng cao năng lực triển khai của đội ngũ giáo viên được đặt ở vị trí trọng tâm.

Hoạt động tập huấn sẽ được tổ chức linh hoạt, kết hợp trực tiếp và trực tuyến giúp giáo viên nắm bắt cách tiếp cận chương trình, khai thác hiệu quả bộ sách thống nhất, đồng thời sử dụng linh hoạt các nguồn học liệu tham khảo khi cần thiết.

Nội dung bồi dưỡng được định hướng theo hướng hỗ trợ giáo viên tổ chức dạy học theo yêu cầu cần đạt của chương trình, tránh lối dạy học rập khuôn, phụ thuộc vào nội dung sách.

Trao đổi với Người Đưa Tin, PGS.TS Nguyễn Văn Tùng – Phó Tổng Biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam nhấn mạnh ý nghĩa của công tác tập huấn.

Theo ông, khi biên soạn bộ sách giáo khoa theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đội ngũ tác giả của NXBGDVN không chỉ bám sát các yêu cầu cần đạt của Bộ Giáo dục và Đào tạo mà còn nghiên cứu, tiếp thu tinh hoa từ sách giáo khoa của các nước phát triển.

PGS.TS Nguyễn Văn Tùng – Phó Tổng Biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.

Mục tiêu cốt lõi là tạo ra những học liệu chuẩn mực, hiện đại, giúp học sinh Việt Nam tiếp cận với các phương pháp học tập tiên tiến, đồng thời khơi gợi tư duy sáng tạo, hướng tới phát triển năng lực và phẩm chất, để học sinh không chỉ hiểu biết mà còn biết vận dụng kiến thức vào thực tiễn một cách linh hoạt.

Bên cạnh việc kế thừa những giá trị truyền thống của giáo dục nước nhà, sách giáo khoa mới còn thể hiện sự đổi mới mạnh mẽ cả về nội dung và phương pháp sư phạm.

Theo ông Tùng, nếu không thay đổi cách tiếp cận cuốn sách dù hay đến đâu cũng khó phát huy hết giá trị. Vì vậy, công tác tập huấn giáo viên giữ vai trò đặc biệt quan trọng, quyết định sự thành bại của quá trình triển khai.

Đây không chỉ là dịp để giáo viên nắm bắt sâu sắc những điểm mới mà còn là cơ hội để phát huy tối đa ưu thế của bộ sách, góp phần đưa các mục tiêu của Chương trình 2018 trở thành hiện thực sinh động trong từng tiết học.

"Một quan điểm then chốt mà chúng tôi luôn quán triệt là Tập huấn giáo viên tuyệt đối không phải là một cuộc 'chuyển giao nội dung' đơn thuần theo kiểu tóm tắt văn bản hay hướng dẫn bài vở máy móc. Mục tiêu cao nhất của công tác này là làm cho giáo viên trở thành những người thực sự làm chủ nội dung và phương pháp sư phạm của sách giáo khoa", ông nhấn mạnh.

Ông Tùng cũng cho biết, mục tiêu của các đợt tập huấn là để giáo viên thấu hiểu sâu sắc ý đồ sư phạm của nhóm biên soạn.

"Chúng tôi mong muốn mỗi thầy cô, sau các buổi tập huấn sẽ thấu hiểu ý đồ sư phạm của nhóm biên soạn sâu sắc đến mức như chính họ là những tác giả của cuốn sách đó. Khi người thầy đã 'thẩm thấu' được linh hồn của bộ sách, họ sẽ không còn lệ thuộc vào từng câu chữ mà trở thành những người điều phối lớp học đầy chủ động và cảm hứng", ông Tùng nói.

Trên cơ sở đó, giáo viên sẽ có đủ tự tin và kỹ năng để tổ chức dạy học hiệu quả, chuyển từ vai trò "truyền thụ kiến thức" sang "tổ chức hoạt động học tập", qua đó nâng cao chất lượng giáo dục một cách thực chất. Khi đó, sách giáo khoa không còn là khuôn mẫu cứng nhắc mà trở thành công cụ để thầy và trò cùng khám phá tri thức, phát triển phẩm chất và kỹ năng.

Nâng cao khả năng vận dụng

Dự kiến từ tháng 6/2025 công tác tập huấn sẽ được triển khai trên phạm vi toàn quốc. Để chuẩn bị cho đợt tập huấn này, NXBGDVN xây dựng kế hoạch theo định hướng "thực chất", tập trung vào ba trụ cột chính gồm nội dung sâu sắc, phương thức tổ chức linh hoạt và hệ thống học liệu đa dạng.

Về mặt nội dung, NXBGDVN đã hoàn thành việc xây dựng chương trình tập huấn đầy đủ cho tất cả các bộ sách giáo khoa, ở mọi môn học và các lớp học theo chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Nội dung tập huấn được thiết kế đầy đủ cho tất cả các môn học và các lớp, nhấn mạnh việc giúp giáo viên hiểu rõ "tại sao" và "như thế nào" trong việc phát triển năng lực học sinh.

"Toàn bộ kế hoạch và nội dung này đã được báo cáo Bộ Giáo dục và Đào tạo, đảm bảo tính thống nhất và chuẩn mực cao nhất trên phạm vi toàn quốc. Đáng chú ý, đợt tập huấn thực hiện bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc năm nay diễn ra khi sách giáo khoa đã được xuất bản một số năm.

Dù có những giáo viên chưa trực tiếp dạy học theo bộ sách này nhưng các thầy cô cũng đã ít nhiều được tiếp cận, nghiên cứu nên đã tương đối quen thuộc, không còn cảm giác bỡ ngỡ hay xa lạ như lần đầu tiếp cận với sách. Điều này cho phép nội dung tập huấn đi thẳng vào các vấn đề chuyên môn sâu hơn", ông Tùng thông tin.

Có tới 64% giáo viên Việt Nam đã sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong dạy học.

Chia sẻ về phương thức tổ chức tập huấn, PGS.TS Nguyễn Văn Tùng cho biết, NXBGDVN triển khai mô hình kết hợp giữa trực tiếp và trực tuyến nhằm bảo đảm tiếp cận 100% giáo viên trên cả nước, kể cả ở vùng sâu, vùng xa.

Ông nhấn mạnh điểm đổi mới mang tính đột phá của đợt tập huấn lần này là tăng cường tính thực hành: "Thay vì chỉ ngồi nghe báo cáo viên thuyết trình một chiều, các học viên sẽ trực tiếp tham gia vào các hoạt động thiết kế và tổ chức dạy học ngay tại buổi tập huấn".

Theo ông, việc thực hành soạn giáo án và mô phỏng các tình huống sư phạm dựa trên sách giáo khoa mới sẽ giúp giáo viên tháo gỡ những lúng túng về phương pháp, từ đó có thể áp dụng hiệu quả và sáng tạo vào thực tế giảng dạy.

Bên cạnh các lớp tập huấn do NXBGDVN tổ chức, ông Tùng cho biết đơn vị đặc biệt đề cao tinh thần tự học và sự hỗ trợ lẫn nhau giữa các đồng nghiệp.

"Với phương châm 'giáo viên đào tạo giáo viên', các cơ sở giáo dục tại địa phương có thể chủ động tổ chức tập huấn nội bộ trong phạm vi tỉnh, thành hoặc xã, phường", ông nói.

Những giáo viên đã có kinh nghiệm giảng dạy theo bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống" sẽ trực tiếp chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp mới tiếp cận, qua đó giúp việc học hỏi trở nên gần gũi, sát thực tiễn và phù hợp với đặc thù từng địa phương.

Song song với đó, công tác chuẩn bị nguồn lực cũng được NXBGDVN đầu tư bài bản. PGS.TS Nguyễn Văn Tùng cho biết: "Chúng tôi huy động đội ngũ nòng cốt gồm chính các tác giả biên soạn sách giáo khoa và các báo cáo viên giàu kinh nghiệm để trực tiếp truyền đạt tinh thần của bộ sách".

Về học liệu, đơn vị cung cấp hệ thống tài liệu tập huấn đa dạng, từ bài trình chiếu, tài liệu hướng dẫn đến các video bài giảng minh họa. Đặc biệt, toàn bộ sách giáo viên và tài liệu hướng dẫn đều được số hóa, đăng tải công khai trên nền tảng trực tuyến, giúp giáo viên dễ dàng truy cập, sử dụng miễn phí và chủ động tự học, tra cứu mọi lúc, mọi nơi.

"Với sự chuẩn bị chu đáo về cả con người, nội dung và công nghệ, chúng tôi tin rằng công tác tập huấn sẽ thực sự trở thành một đợt sinh hoạt chuyên môn có chất lượng, giúp các thầy cô vững vàng tâm thế để triển khai thành công bộ sách giáo khoa thống nhất trên phạm vi toàn quốc", ông Tùng bày tỏ.

Tác giả: Ma Thị Kim Thoa

Nguồn tin: nguoiduatin.vn