Bóng đá Trung Quốc thu về trái ngọt từ công cuộc tái thiết - Ảnh: AFC

Tương lai phải được xây bằng nền móng

Năm 2021, bóng đá Trung Quốc sụp đổ. Covid-19 khiến nền kinh tế của đất nước tỷ dân tổn thương sâu sắc. Hàng loạt tập đoàn, doanh nghiệp lớn tại nơi đây choáng váng bởi ảnh hưởng từ đại dịch. Đó cũng là giọt nước tràn ly khiến kế hoạch hoá rồng bằng nhân dân tệ của bóng đá Trung Quốc tan vỡ.

Hàng loạt CLB từng mạnh vì gạo, bạo vì tiền của Trung Quốc phá sản, giải thể. Chinese Super League, điểm đến “dưỡng già” của nhiều ngôi sao thế giới bắt đầu chìm trong nợ nần và khủng hoảng. Những sân vận động hàng chục nghìn chỗ ngồi không còn kín khán giả như trước. Sân bay từng bước chứng kiến các danh thủ thế giới lần lượt tháo chạy khi không còn chi phối bởi ma lực đồng tiền.

Bóng đá Trung Quốc từng vướng vào giai đoạn khủng hoảng - Ảnh: China Daily

Trong cái rủi cũng có cái may. Đó là lúc mà giới chuyên môn của bóng đá Trung Quốc nhận ra rằng, môn thể thao này không thể tiếp tục dựa vào việc chỉ mua sắm những ngôi sao ngoại quốc. Tương lai của bóng đá Trung Quốc phải được xây dựng từ hệ thống bóng đá học đường, giải trẻ quốc gia và học viện đào tạo dài hạn. “Với bóng đá Trung Quốc, đây không còn là một lựa chọn, mà là con đường sống còn”, tờ China Daily bình luận.

Cột mốc đầu tiên cho cuộc cách mạng bóng đá Trung Quốc chính là sự ra đời của China Youth Football League (CYFL ) vào năm 2022. Đây là hệ thống giải trẻ toàn quốc đầu tiên được tổ chức đồng bộ từ U8 tới U19, kết nối trường học, học viện và các CLB chuyên nghiệp. Trước đó, bóng đá trẻ Trung Quốc bị đánh giá là thiếu tính cạnh tranh, cầu thủ ít trận đấu và không có môi trường phát triển liên tục. Và CYFL ra đời để thay đổi vấn đề ấy.

Bóng đá trẻ Trung Quốc tái thiết mạnh mẽ - Ảnh: AFC

Hàng nghìn đội trẻ từ khắp các tỉnh thành bắt đầu tham gia hệ thống thi đấu mới. Với dân số khổng lồ, Trung Quốc muốn tạo ra một “kim tự tháp bóng đá” nơi số lượng trẻ em chơi bóng đủ lớn để chọn ra những tài năng trình độ cho các đội tuyển quốc gia.

Mạnh ở sân trường trước khi mạnh tại World Cup

Hệ thống Elite League dành cho các đội thuộc lứa U15, U17 và U21 cũng được cải tổ mạnh. Một số đội U21 thậm chí được phép thi đấu ở hệ thống bán chuyên hoặc hạng dưới chuyên nghiệp để cầu thủ trẻ có môi trường va chạm đích thực. Đây là điều bóng đá Trung Quốc từng thiếu trong nhiều năm, khi nhiều tài năng gần như chỉ đá giải phong trào hoặc tập chay trong học viện mà không có trải nghiệm thi đấu áp lực cao.

Các học viện bóng đá như Evergrand, Shandong Taishan Academy, Shanghai Port Academy hay Zhejiang Professional FC Academy… chú trọng khoa học thể thao, dữ liệu vận động, GPS tracking, dinh dưỡng và huấn luyện thể lực theo chuẩn châu Âu. Trung Quốc hiểu rằng bóng đá hiện đại không chỉ là kỹ thuật mà còn là nền tảng khoa học và thể chất.

Thành quả cho quá trình đầu tư từ gốc rễ hiện diện ngay ở giai đoạn 2023-2025. U23 Trung Quốc vào chung kết U23 châu Á năm 2026. Mới đây, đội U17 Trung Quốc cũng đánh bại U17 Australia để giành quyền vào trận tranh ngôi vô địch U17 châu Á. Ngoài thành tích, nội tại ở cầu thủ trẻ Trung Quốc là thể hình và tốc độ. Các lứa U17, U20 hiện tại sở hữu nền tảng thể lực tốt hơn rất nhiều so với thế hệ trước. Họ mạnh trong chuyển trạng thái, gây sức ép và các tình huống tranh chấp. Số trận thi đấu tăng mạnh nhờ CYFL giúp cầu thủ có nhiều trải nghiệm hơn thay vì chỉ tập luyện trong môi trường khép kín.

U17 và U23 Trung Quốc đều góp mặt ở chung kết châu lục trong năm 2026 - Ảnh: AFC

Một điểm đặc biệt, bóng đá Trung Quốc chưa thoả mãn với sự trở lại bước đầu này. Họ nhận ra một vấn đề khác phải thay đổi: “Nhật Bản tạo ra cầu thủ biết chơi bóng. Trung Quốc từng chỉ tạo ra vận động viên chơi bóng.”

Cầu thủ Trung Quốc thường mạnh về thể chất nhưng thiếu kỹ thuật mềm, thiếu khả năng xử lý trong không gian hẹp và chưa có tư duy chiến thuật linh hoạt. Nhiều HLV trẻ tại Trung Quốc cho rằng môi trường đào tạo của họ vẫn quá nặng tính mệnh lệnh và áp lực thành tích.

Nếu một cầu thủ 17 tuổi chỉ biết nghe lệnh, cậu ấy sẽ không bao giờ trở thành cầu thủ lớn. Đó là lý do trong vài năm gần đây, CFA bắt đầu khuyến khích mô hình đào tạo “ít robot hơn”. Các học viện được yêu cầu tạo điều kiện cho cầu thủ tự do sáng tạo nhiều hơn, ưu tiên tư duy chiến thuật thay vì chỉ tập thể lực và chiến thuật cứng nhắc.

Từ năm 2021 đến 2026, bóng đá trẻ Trung Quốc thực sự trải qua một cuộc “tái sinh”. Họ từ bỏ giấc mơ trở thành cường quốc bằng tiền bạc để quay về với nền móng căn bản nhất: đào tạo trẻ. Hành trình ấy chưa thể giúp Trung Quốc ngay lập tức sánh ngang Nhật Bản hay Hàn Quốc, nhưng ít nhất họ đã bắt đầu đi đúng hướng.

Tác giả: Thiên Minh

Nguồn tin: bongdaplus.vn