Tham dự Hội nghị có lãnh đạo các Sở, ngành, đơn vị, địa phương liên quan; đại diện Hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Nghệ An, Hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa các xã vùng Quỳ Hợp cùng 250 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực khoáng sản trên địa bàn tỉnh.

Quang cảnh hội nghị

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Đệ khai mạc Hội nghị

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Đệ khẳng định: Thời gian qua, công tác quản lý nhà nước về tài nguyên, khoáng sản trên địa bàn tỉnh đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần bảo đảm nguồn cung vật liệu, tăng thu ngân sách và phục vụ phát triển hạ tầng. Tuy nhiên, hoạt động khai thác khoáng sản vẫn còn tiềm ẩn nguy cơ vi phạm, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ hơn từ chính quyền các cấp và lực lượng chức năng.

Hiện nay, nhu cầu vật liệu xây dựng phục vụ các dự án công trình trọng điểm ngày càng lớn, đòi hỏi phải có giải pháp quản lý thực hiện đồng bộ và hiệu quả hơn. Vừa qua, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành Kết luận số 165-KL/TU về tăng cường công tác quản lý hoạt động khoáng sản trên địa bàn tỉnh. Hội nghị chuyên đề được tổ chức hôm nay chính là để thống nhất nhận thức, hành động, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong toàn hệ thống chính trị đối với lĩnh vực đặc biệt nhạy cảm này.

Công tác cấp phép, quản lý và bảo vệ tài nguyên khoáng sản chưa khai thác trên địa bàn tỉnh đã đi vào nề nếp

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Quốc Việt báo cáo tình hình quản lý nhà nước về khoáng sản trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2020 đến nay

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, công tác cấp phép, quản lý và bảo vệ tài nguyên khoáng sản chưa khai thác trên địa bàn tỉnh thời gian qua đã đi vào nề nếp. Việc thẩm định, cấp phép hoạt động khoáng sản được thực hiện chặt chẽ, đúng quy định của pháp luật, gắn liền với công tác bảo vệ môi trường và quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Việc áp dụng công khai, minh bạch thông qua đấu giá quyền khai thác khoáng sản đã góp phần chống thất thu ngân sách, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho doanh nghiệp. Phần lớn các đơn vị được cấp phép đã chủ động chấp hành quy định về đăng ký công suất, lắp đặt trạm cân, camera giám sát tại kho bãi và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với nhà nước.

Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động quản lý và khai thác khoáng sản vẫn còn đối mặt với một số khó khăn, vướng mắc. Tình trạng khai thác, vận chuyển khoáng sản trái phép (đặc biệt là cát, sỏi lòng sông và đất đắp) ở một số khu vực giáp ranh, vùng sâu, vùng xa còn diễn biến phức tạp. Việc chấp hành quy định về tải trọng phương tiện vận chuyển khoáng sản của một số doanh nghiệp chưa triệt để, ảnh hưởng đến chất lượng giao thông và môi trường sống của người dân quanh khu vực khai thác...

Ông Nguyễn Trung Hải – Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Trung Hải kiến nghị liên quan đến việc cấp phép khai thác mỏ khoáng sản

Tại Hội nghị, các đại biểu đã tập trung đánh giá khách quan, toàn diện thực trạng công tác quản lý nhà nước về khoáng sản; chỉ rõ những hạn chế, tồn tại, nguyên nhân và trách nhiệm của từng cấp, từng ngành. Cùng với đó, đề xuất các giải pháp kiểm soát chặt chẽ sản lượng khai thác, phạm vi khai thác, nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp; tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý khoáng sản; giải pháp nhằm bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng phục vụ các công trình trọng điểm, nâng cao hiệu quả đấu giá, cấp phép, điều chỉnh công suất các mỏ theo đúng quy định của pháp luật. Đồng thời kiến nghị hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các Sở, ngành, chính quyền địa phương, lực lượng chức năng và các đơn vị liên quan để hình thành cơ chế quản lý thống nhất, đồng bộ, minh bạch, hiệu quả; nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và phòng ngừa vi phạm ngay từ cơ sở.

Kiến nghị từ cơ sở

Chủ tịch UBND xã Châu Lộc Nguyễn Văn Kiên khẳng định sẽ thực hiện tốt công tác quản lý hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn

Với địa bàn có 33 điểm mỏ khoáng sản, gồm 31 mỏ đá xây dựng và đá trắng, 2 mỏ khoáng thiếc; cùng với 16 cơ sở chế biến khoáng sản và 2 cơ sở chế tác đá nghệ thuật đang hoạt động, Chủ tịch UBND xã Châu Lộc Nguyễn Văn Kiên cho biết với số lượng cấp phép lớn, hoạt động khai thác, chế biến và vận chuyển khoáng sản diễn ra thường xuyên đã tạo nguồn thu quan trọng cho ngân sách nhà nước, giải quyết việc làm cho người lao động và góp phần phát triển kinh tế địa phương.

Tuy nhiên, bên cạnh những đóng góp tích cực, hoạt động khai thác đã đặt ra nhiều áp lực đối với chính quyền cơ sở về quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, bảo đảm cơ sở hạ tầng, an toàn giao thông, giữ gìn an ninh trật tự và giải quyết các kiến nghị của nhân dân. Thực tế, địa bàn rộng, bị chia cắt, nhiều mỏ giáp ranh giữa các xã khiến công tác kiểm tra, ngăn chặn việc khai thác trái phép từ đầu rất khó... Trong khi cán bộ chuyên trách còn mỏng, kiêm nhiệm; kinh phí, trang thiết bị kiểm tra hiện trường còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu quản lý địa bàn...

Tại Hội nghị, lãnh đạo xã Châu Lộc và các địa phương khác đề nghị tỉnh xem xét tỷ lệ điều tiết hợp lý từ nguồn thu phí khai thác khoáng sản, phí bảo vệ môi trường cho địa phương có khoáng sản bởi các địa bàn này chịu nhiều tác động, cần nguồn lực thực sự để quản lý và khắc phục hậu quả kịp thời, nhằm ổn định địa bàn và nâng cao đời sống cho nhân dân vùng khoáng sản.

Mặc dù có nhiều khó khăn, thách thức, lãnh đạo xã Châu Lộc cam kết chính quyền xã sẽ thực hiện nghiêm túc trách nhiệm quản lý nhà nước được giao; chủ động nắm chắc địa bàn, phát hiện sớm, xử lý kịp thời, không để hình thành điểm nóng; đồng hành cùng doanh nghiệp làm ăn đúng pháp luật; quyết liệt bảo vệ lợi ích hợp pháp của Nhân dân và nhà nước.

Giám đốc Ban Quản lý dự án công trình giao thông Nghệ An Hoàng Sỹ Kiện phát biểu

Việc triển khai đồng thời các dự án, công trình, nhất là đối với các công trình trọng điểm dẫn đến tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng và giá cả tăng là thực trạng được Ban Quản lý dự án công trình giao thông Nghệ An và Doanh nghiệp đầu tư hạ tầng VSIP Nghệ An phản ánh tại Hội nghị. Đại biểu đề nghị tỉnh kịp thời điều chỉnh, bổ sung quy hoạch mỏ khoáng sản; cập nhật, điều chỉnh phương án để đảm bảo nguồn cung cho các dự án đầu tư công. Cùng với đó giám sát chặt chẽ, xử lý nghiêm các trường hợp đầu cơ, găm hàng, tăng giá bất hợp lý làm ảnh hưởng đến tiến độ thi công của nhà thầu. Đồng thời, đề nghị tối đa hóa công suất các mỏ đang hoạt động theo đúng quy định để phục vụ cho các công trình trọng điểm…

Trước những vấn đề địa phương, doanh nghiệp phản ánh, kiến nghị, lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường đã trao đổi về việc lắp trạm cân, lắp camera giám sát, công tác tổ chức tập huấn nhằm giúp doanh nghiệp cập nhật đầy đủ các quy định mới về hoạt động khai thác khoáng sản. Đối với việc lắp đặt camera giám sát theo Kết luận số 165- KL/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Sở cho biết đã có văn bản yêu cầu các doanh nghiệp triển khai và hiện phần lớn các mỏ đã hoàn thành việc lắp đặt; đồng thời đề nghị các đơn vị chưa thực hiện hoặc thực hiện chậm khẩn trương hoàn thành, kết nối và truyền dữ liệu về hệ thống của Sở theo quy định.

Liên quan đến việc nâng công suất khai thác, lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường làm rõ hai trường hợp: Đối với các mỏ phục vụ dự án, công trình trọng điểm theo quy định tại Điều 65 Luật Khoáng sản thì được xem xét nâng công suất theo cơ chế riêng; còn các trường hợp nâng công suất thông thường phải thực hiện đầy đủ trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật. Sở cam kết hỗ trợ, hướng dẫn doanh nghiệp trong quá trình thực hiện các thủ tục hành chính liên quan.

Cần xử lý nghiêm tình trạng tách giá vật liệu và giá vận chuyển nhằm đảm bảo minh bạch thị trường và chống thất thu thuế

Giám đốc Sở Xây dựng Phạm Hồng Quang trao đổi về việc quy hoạch và quản lý các mỏ vật liệu xây dựng

Phát biểu tại Hội nghị, Giám đốc Sở Xây dựng Phạm Hồng Quang cho biết: Theo đánh giá, giai đoạn 2026–2030, Nghệ An cần khoảng 47,98 triệu m³ đá xây dựng, 29 triệu m³ cát xây dựng và hơn 149 triệu m³ đất san lấp để phục vụ các dự án trọng điểm và nhu cầu phát triển địa phương. Tuy nhiên, với 89 Giấy phép khai thác đá, 60 Giấy phép khai thác cát và 49 Giấy phép khai thác đất san lấp còn hiệu lực, nguồn cung hiện mới đáp ứng khoảng 66% nhu cầu đá xây dựng, 39% nhu cầu cát và chỉ 30% nhu cầu đất san lấp. Đặc biệt, tỉnh còn thiếu khoảng hơn 102 triệu m³ đất san lấp, trong khi nhiều khu vực miền Tây hầu như chưa có mỏ đủ khả năng cung ứng.

Giám đốc Sở Xây dựng cũng chỉ ra tình trạng một số chủ mỏ công bố giá bán đúng quy định nhưng yêu cầu khách hàng phải sử dụng dịch vụ vận chuyển do đơn vị khai thác chỉ định, làm chi phí thực tế tăng cao. Bên cạnh đó, việc hóa đơn chỉ thể hiện giá vật liệu, còn phần lớn chi phí được chuyển sang vận chuyển đã gây khó khăn trong quản lý giá, tạo môi trường cạnh tranh thiếu bình đẳng và tiềm ẩn nguy cơ thất thu ngân sách.

Để khắc phục tình trạng trên, lãnh đạo Sở Xây dựng kiến nghị tỉnh đẩy nhanh công tác thăm dò, đấu giá và cấp phép các mỏ vật liệu mới, ưu tiên khu vực miền Tây; công khai quy hoạch, vị trí và khả năng cung ứng của các mỏ để chủ đầu tư và nhà thầu chủ động tiếp cận nguồn vật liệu. Đồng thời, các chủ đầu tư cần rà soát, cập nhật nhu cầu vật liệu, đặc biệt là đất san lấp, để kịp thời đề xuất cơ chế bổ sung các mỏ phục vụ các dự án trọng điểm.

Cùng với đó, lãnh đạo Sở Xây dựng đề nghị tăng cường kiểm soát việc niêm yết giá, xuất hóa đơn và thực hiện nghĩa vụ tài chính của các doanh nghiệp khai thác khoáng sản; xử lý nghiêm tình trạng tách giá vật liệu và giá vận chuyển nhằm đảm bảo minh bạch thị trường và chống thất thu thuế. Các cơ quan chức năng cũng cần nâng cao hiệu quả quản lý thông qua hệ thống camera, trạm cân tại các mỏ, kiểm soát chặt tải trọng phương tiện vận chuyển để hạn chế hư hỏng kết cấu hạ tầng giao thông.

Siết chặt quản lý khoáng sản, không để thất thoát tài nguyên, thất thu ngân sách

Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải kết luận

Kết luận hội nghị, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải nhấn mạnh khoáng sản là nguồn tài nguyên không tái tạo, cần được quản lý chặt chẽ, khai thác hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả, gắn với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững; kiên quyết không đánh đổi môi trường, kỷ cương và lợi ích lâu dài lấy lợi ích trước mắt.

Chủ tịch UBND tỉnh ghi nhận thời gian qua công tác quản lý khoáng sản đã có nhiều chuyển biến, góp phần bảo đảm nguồn vật liệu cho các dự án trọng điểm, tăng thu ngân sách và thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư công nghệ, chế biến sâu. Tuy nhiên, công tác quản lý vẫn còn nhiều tồn tại như dự báo cung - cầu chưa sát thực tế; kiểm soát sản lượng, nguồn gốc, vận chuyển và tiêu thụ khoáng sản chưa chặt chẽ; vẫn xảy ra tình trạng khai thác trái phép, vượt công suất, ngoài ranh giới, thất thoát tài nguyên, thất thu ngân sách và vi phạm quy định về đất đai, môi trường.

Để thực hiện nghiêm Kết luận số 165-KL/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu thống nhất quan điểm quản lý khoáng sản theo hướng quản lý toàn bộ chuỗi từ quy hoạch, cấp phép, khai thác, vận chuyển, chế biến đến tiêu thụ và thực hiện nghĩa vụ tài chính; đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu số trong giám sát; phân cấp gắn với kiểm tra, trách nhiệm giải trình; đồng hành với doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật, đồng thời xử lý nghiêm mọi vi phạm, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.

Chủ tịch UBND tỉnh giao các Sở, ngành, địa phương tập trung thực hiện 06 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Đó là giao Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát toàn bộ các Giấy phép khai thác, siết chặt kỷ cương quản lý các mỏ; kiểm tra ranh giới, công suất, thời hạn, đất đai, môi trường, nghĩa vụ tài chính. Hoàn thành rà soát trước 30/8/2026; đề xuất xử lý trong tháng 9/2026.

Đối với Giấy phép thuộc thẩm quyền UBND tỉnh, tham mưu xử lý, đình chỉ, thu hồi theo quy định; Giấy phép do Bộ cấp, hoàn thiện hồ sơ kiến nghị xử lý. Tập trung kiểm tra cát, sỏi lòng sông, đất san lấp, đá trắng, quặng thiếc, mỏ đã đóng cửa và khu vực có phản ánh; theo dõi đến khi khắc phục xong. Các doanh nghiệp hoàn thành lắp đặt, vận hành, kết nối trạm cân, camera, thiết bị định vị trước ngày 31/8/2026; sau thời hạn này, xử lý nghiêm trường hợp không thực hiện hoặc làm gián đoạn dữ liệu.

Bên cạnh đó, chủ động cân đối cung - cầu, bảo đảm vật liệu xây dựng và quản lý giá. Sở Xây dựng rà soát, dự báo nhu cầu từng loại vật liệu theo giai đoạn, khu vực, nhóm dự án; xác định nhu cầu các dự án trọng điểm, hoàn thành trước ngày 30/8/2026. Công bố giá sát thị trường; đề xuất chống đầu cơ, găm giữ, nâng giá và sử dụng vật liệu thay thế.

Sở Nông nghiệp và Môi trường hoàn thiện kế hoạch thăm dò, đấu giá, cấp phép, điều tiết công suất; xác định thứ tự ưu tiên 46 khu vực mỏ dự kiến đấu giá, trước hết phục vụ dự án trọng điểm và nơi thiếu nguồn cung. Giải quyết nhanh thủ tục đúng quy định; cấp phép sát nhu cầu, tránh tràn lan, đầu cơ; khoáng sản có giá trị phải gắn với chế biến sâu. Chủ đầu tư, nhà thầu xác định nhu cầu, nguồn vật liệu từ khi chuẩn bị dự án; chỉ nghiệm thu, thanh toán vật liệu có nguồn gốc hợp pháp, đủ hóa đơn, chứng từ. Người đứng đầu chịu trách nhiệm nếu để sử dụng khoáng sản không rõ nguồn gốc.

Cùng với đó, xây dựng cơ sở dữ liệu, quản lý sản lượng bằng công nghệ số để chống thất thoát tài nguyên, thất thu ngân sách. Sở Nông nghiệp và Môi trường xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu khoáng sản, tích hợp trạm cân, camera, định vị, hồ sơ mỏ; trình phương án trong tháng 9/2026. Trước mắt, chia sẻ dữ liệu hiện có cho Thuế tỉnh, Công an tỉnh, địa phương; cảnh báo chênh lệch giữa công suất, sản lượng, hóa đơn, kê khai thuế và hiện trạng mỏ. Thuế tỉnh đối chiếu sản lượng, hóa đơn, giá bán, doanh thu, nghĩa vụ tài chính; kiểm tra kê khai thiếu, mua bán hóa đơn, trốn thuế; chuyển ngay vụ việc có dấu hiệu tội phạm cho cơ quan Công an.

Đồng thời, tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm nếu có tình trạng khai thác trái phép, trốn thuế; hoàn thiện cơ chế phối hợp, gắn khai thác với bảo vệ môi trường, hạ tầng và an sinh xã hội; nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp trong chấp hành pháp luật về khoáng sản, đất đai, môi trường, an toàn lao động và phục hồi môi trường.

Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu ngay sau hội nghị, các Sở, ngành và UBND các xã, phường xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể, xác định rõ nhiệm vụ, thời hạn và trách nhiệm thực hiện. Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao làm đầu mối theo dõi, tổng hợp, báo cáo kết quả định kỳ.

Khẳng định quyết tâm tạo chuyển biến rõ nét trong công tác quản lý khoáng sản, Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh UBND tỉnh sẽ tiếp tục đồng hành, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp hoạt động đúng pháp luật, đồng thời kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi vi phạm và xem xét trách nhiệm đối với những nơi buông lỏng quản lý, góp phần sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững.

Tác giả: Phan Quỳnh

Nguồn tin: nghean.gov.vn