Mùa tuyển sinh đại học năm 2026 ghi nhận sự dịch chuyển rõ rệt khi hàng loạt trường công bố bỏ xét tuyển học bạ hoặc chỉ coi đây là tiêu chí phụ. Thay vào đó, các phương thức tuyển sinh kết hợp, đánh giá năng lực và phỏng vấn được mở rộng nhằm lựa chọn thí sinh phù hợp hơn với yêu cầu đào tạo.

Trường lớn bỏ xét học bạ hoặc chỉ coi là tiêu chí phụ

Tính đến thời điểm hiện tại, đã có hơn 30 trường đại học công bố phương thức tuyển sinh dự kiến năm 2026. Một trong những điểm đáng chú ý là cách các trường áp dụng phương thức xét tuyển học bạ đang có sự thay đổi mạnh mẽ.

Theo thống kê, 14 trường đại học bỏ hoàn toàn phương thức xét tuyển bằng học bạ, trong đó có nhiều cơ sở đào tạo lớn như: ĐH Bách khoa Hà Nội, ĐH Kinh tế quốc dân, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, Trường ĐH Công nghệ (ĐHQG Hà Nội), Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn (ĐHQG Hà Nội), Trường ĐH Việt Nhật (ĐHQG Hà Nội), Trường ĐH Sư phạm (ĐH Thái Nguyên), ĐH Sư phạm TP.HCM, Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Trường ĐH Bách khoa TP.HCM, Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM…

14 trường vẫn duy trì xét tuyển học bạ nhưng theo hướng kết hợp với cách thức áp dụng khác nhau

Bên cạnh đó, 14 trường vẫn duy trì xét tuyển học bạ nhưng theo hướng kết hợp với cách thức áp dụng khác nhau. Một số trường chỉ xét học bạ hai học kỳ lớp 12; có trường xét từ 3–6 học kỳ; một số chỉ áp dụng với các ngành không mũi nhọn hoặc các chương trình liên kết quốc tế.

Cùng với việc thu hẹp xét tuyển học bạ, nhiều trường đại học đã bổ sung các phương thức tuyển sinh mới. Đơn cử, Trường ĐH Văn Lang triển khai phương thức xét tuyển hồ sơ năng lực nhằm đánh giá thí sinh theo hướng toàn diện, phù hợp với tinh thần đổi mới của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Hồ sơ gồm ba phần chính: quá trình học tập THPT, bài đánh giá cá nhân theo định hướng ngành học - tầm nhìn nghề nghiệp và năng lực ngoại ngữ. Thay vì chỉ dựa vào điểm số tại một thời điểm, phương thức này xem xét tổng thể quá trình học tập và năng lực cá nhân của người học, trong đó học bạ THPT chiếm 60%, bài đánh giá cá nhân 30% và năng lực ngoại ngữ 10%.

Ngoài các phương thức truyền thống, năm 2026, Trường ĐH Việt Nhật (ĐHQG Hà Nội) cũng bổ sung phương thức xét tuyển qua phỏng vấn, nhằm đánh giá thí sinh và lựa chọn người học phù hợp với các ngành đào tạo có yếu tố đặc thù.

Đánh giá năng lực và tổ hợp mới “lên ngôi”

Hầu hết các trường đại học đều tiếp tục sử dụng các kỳ thi đánh giá năng lực, tư duy như TSA, HSA, V-ACT, SPT, H-SCA hay V-SAT. Đây được xem là công cụ quan trọng để chuẩn hóa đầu vào, giảm phụ thuộc vào học bạ và tăng tính công bằng trong tuyển sinh.

Song song đó, các phương thức xét tuyển thẳng thí sinh đạt giải quốc gia, quốc tế; xét điểm thi tốt nghiệp THPT; xét chứng chỉ quốc tế như SAT, ACT, A-Level, IB vẫn được duy trì ở nhiều trường. Nhiều trường lớn cũng chuyển sang phương thức xét tuyển tổng hợp, gộp các tiêu chí như điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm đánh giá năng lực, học bạ và thành tích nổi bật vào một công thức xét tuyển chung, trong đó điểm thi và điểm đánh giá năng lực chiếm trọng số cao hơn.

Các kỳ thi đánh giá năng lực như TSA, HSA, V-ACT, SPT, H-SCA, V-SAT giúp chuẩn hóa đầu vào, giảm phụ thuộc vào học bạ và nâng cao công bằng trong tuyển sinh

Để phù hợp với Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, nhiều trường tại TP.HCM dự kiến điều chỉnh tổ hợp xét tuyển. Chẳng hạn, Đại học Luật TP.HCM sẽ không sử dụng một số tổ hợp truyền thống như A00 hay C00, thay vào đó xây dựng các tổ hợp mới có Toán hoặc Văn kết hợp với Ngoại ngữ và một môn phù hợp khác. Trường sẽ bổ sung các tổ hợp như Toán – Tiếng Anh – Tin học; Văn – Tiếng Anh – Lý; Văn – Tiếng Anh – Hóa, mỗi ngành sử dụng từ 4 đến 6 tổ hợp.

Tương tự, Đại học Công nghệ TP.HCM (HUTECH) dự kiến tuyển 10.000 chỉ tiêu cho 61 ngành, áp dụng 7 phương thức xét tuyển. Ngoài các phương thức quen thuộc, trường bổ sung xét tuyển kết hợp điểm thi tốt nghiệp THPT với học bạ và xét chứng chỉ quốc tế. HUTECH cũng dự kiến tổ chức kỳ thi V-SAT trên máy tính vào tháng 5/2026.

Thí sinh cần chủ động thích ứng

Theo Bộ GD&ĐT, tuyển sinh đại học năm 2026 sẽ diễn ra sớm hơn khoảng hai tuần so với năm trước, kỳ thi tốt nghiệp THPT dự kiến tổ chức vào ngày 11–12/6. Các trường phải công bố đầy đủ thông tin tuyển sinh muộn nhất là ngày 15/2. Thí sinh được đăng ký và điều chỉnh nguyện vọng không giới hạn số lần từ 2/7 đến 17h ngày 14/7, dự kiến điểm chuẩn công bố từ 10–13/8.

TS Đồng Mạnh Cường, Trưởng khoa Kinh doanh, chuyên gia tuyển sinh tại Trường Đại học Anh quốc Việt Nam, cho rằng trước mắt chưa nên bỏ hoàn toàn xét tuyển học bạ nhưng cũng không nên coi đây là phương thức chủ đạo. Học bạ nên được sử dụng như một tiêu chí bổ trợ, kết hợp với điểm thi tốt nghiệp THPT hoặc kỳ thi đánh giá năng lực, đặc biệt phù hợp với các ngành ít cạnh tranh. Cách tiếp cận này vừa đảm bảo tính minh bạch, vừa mở rộng cơ hội cho học sinh yếu thế, chưa có điều kiện tiếp cận các kỳ thi đánh giá năng lực hay chứng chỉ quốc tế.

Không ít ý kiến cũng cho rằng, học bạ nên được coi là tiêu chí bổ trợ, kết hợp với điểm thi tốt nghiệp THPT, kỳ thi đánh giá năng lực và chứng chỉ quốc tế, nhằm đánh giá toàn diện năng lực thí sinh. Trong bối cảnh “cửa” xét học bạ hẹp dần, thí sinh cần học đều các môn trong tổ hợp xét tuyển, tham gia các kỳ thi đánh giá năng lực và tận dụng lợi thế như chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, hồ sơ năng lực cá nhân để tăng cơ hội trúng tuyển.

Nhìn chung, tuyển sinh 2026 đánh dấu sự chuyển dịch mạnh mẽ từ xét học bạ sang các phương thức đánh giá năng lực, tư duy, hướng tới chuẩn hóa đầu vào và tuyển chọn thí sinh phù hợp với yêu cầu đào tạo từng trường, từng ngành.

Tác giả: Thu Hằng

Nguồn tin: vov.vn