Truy lĩnh lương giáo viên bị xếp sai hạng: Trả lại sự công bằng sau những "bất cập"

Nụ cười rạng rỡ của giáo viên và học sinh lớp 6 trong ngày đầu tựu trường. Ảnh: Trường Trung học Cơ sở Cầu Giấy

Thời gian qua, bất cập trong chuyển xếp chức danh nghề nghiệp luôn là chủ đề nóng tại nhiều địa phương, khiến quy định truy lĩnh lương giáo viên vừa được đề xuất đã trở thành tâm điểm chú ý.

Dù các quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã quy định rõ ràng về nguyên tắc chuyển tiếp tương ứng. Nhưng thực tế áp dụng tại một số địa phương lại phát sinh những rào cản bất hợp lý.

Việc vận dụng cơ cấu hạng chức danh (vốn áp dụng cho thăng hạng) để siết chặt số lượng giáo viên được sang hạng tương ứng đã khiến không ít nhà giáo chịu thiệt thòi về chế độ trong suốt một thời gian dài.

Mới đây, ngày 6/8/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chính thức công bố dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung các quy định về chuẩn nghề nghiệp, bổ nhiệm chức danh và xếp lương nhà giáo.

Trong đó, nội dung nhận được sự quan tâm và đồng thuận lớn nhất là quy định truy lĩnh lương giáo viên và phụ cấp chênh lệch cho những trường hợp từng bị xếp sai hạng chức danh.

Vì sao cần cơ chế truy lĩnh lương giáo viên bị xếp sai hạng?

Theo tinh thần của các Thông tư liên tịch 20, 21, 22, 23/2015/TTLT-BGDĐT-BNV cũng như Thông tư 01, 02, 03, 04/2021/TT-BGDĐT và Thông tư 08/2023/TT-BGDĐT, việc chuyển xếp chức danh nghề nghiệp là quá trình chuyển ngang tương ứng, hoàn toàn không phải là xét thăng hạng mới. Quyền lợi của giáo viên đã được xác định từ kỳ tuyển dụng và bổ nhiệm ban đầu.

Tuy nhiên, tại nhiều tỉnh thành, cơ quan quản lý địa phương lại áp dụng quy định tỉ lệ cơ cấu hạng chức danh nghề nghiệp của kỳ thăng hạng để ép chỉ tiêu đối với việc chuyển xếp.

Hệ quả là nhiều giáo viên cấp tiểu học, trung học cơ sở đủ tiêu chuẩn ở hạng II cũ nhưng lại "bị đẩy" xuống bổ nhiệm ở hạng III mới. Điều này gây ra sự ức chế tâm lý, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập và niềm tin của đội ngũ nhà giáo đối với chính sách.

Dự thảo Thông tư mới đã trực tiếp tháo gỡ nút thắt này:

Không căn cứ cơ cấu hạng: Việc chuyển xếp chỉ căn cứ vào tiêu chuẩn thực tế, hoàn toàn không bị siết bởi tỉ lệ cơ cấu hạng.

Bổ nhiệm lại đúng hạng: Những giáo viên từng bị ép xuống hạng thấp hơn sẽ được bổ nhiệm trở lại đúng hạng đã giữ.

Chi trả truy lĩnh lương giáo viên: Giáo viên sẽ được nhận lại toàn bộ phần lương và phụ cấp chênh lệch bị thiếu hụt.

Quyền lợi bảo lưu và cơ chế xếp lương giáo viên môn đặc thù

Bên cạnh chính sách truy lĩnh lương giáo viên, dự thảo Thông tư sửa đổi lần này còn mang đến những thay đổi quan trọng đối với các giáo viên giảng dạy môn học đặc thù (như Tin học, Ngoại ngữ, Nghệ thuật, Tiếng dân tộc thiểu số):

Giáo viên trình độ cao đẳng dạy môn đặc thù sẽ được bổ nhiệm Hạng III và áp dụng hệ số lương Loại A0 (từ 2,10 đến 4,89).

Ngay khi nâng chuẩn lên trình độ Cử nhân, giáo viên sẽ được chuyển sang hệ số lương Loại A1 (từ 2,34 đến 4,98).

Quy định này vừa tạo cơ sở pháp lý đồng bộ về chế độ tiền lương, vừa tạo động lực khuyến khích nhà giáo tự học, nâng chuẩn năng lực nghề nghiệp.

Đối với các trường hợp được bổ nhiệm ngay vào chức danh hạng cao trong giai đoạn từ 03/11/2015 đến 20/03/2021, Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến 02 phương án xử lý.

Một là, giáo viên tiếp tục giữ hạng cao nếu đáp ứng đủ chuẩn nghề nghiệp, được giao nhiệm vụ và hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Hai là, chuyển xếp về Hạng III chuẩn, đồng thời hưởng hệ số chênh lệch bảo lưu để tổng thu nhập không bị ảnh hưởng.

Dù chọn phương án nào, mục tiêu cốt lõi vẫn là xử lý dứt điểm bất cập lịch sử nhưng vẫn bảo toàn tối đa quyền lợi thu nhập cho giáo viên.

Việc bổ sung quy định truy lĩnh lương giáo viên và tháo gỡ vướng mắc xếp hạng chức danh cho thấy tinh thần nhìn thẳng vào thực tiễn của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Quy định truy lĩnh lương giáo viên vừa trả lại sự công bằng về thu nhập, vừa giải tỏa những trăn trở kéo dài, giúp hàng trăm nghìn giáo viên an tâm cống hiến. Bởi chỉ khi chính sách thực sự đồng hành cùng người thầy, chất lượng giáo dục mới có cơ sở bền vững để phát triển.

Tác giả: Hồng Phong

Nguồn tin: congdankhuyenhoc.vn