Hội thảo khởi động Dự án “Tăng cường năng lực của Việt Nam về cảnh báo sớm, giảm nhẹ rủi ro thiên tai và xây dựng môi trường học tập an toàn tại tỉnh Nghệ An”

Tham dự Hội thảo có Ngài Ito Naoki - Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Nhật Bản tại Việt Nam; Ngài Jonathan Wallace Baker - Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam.

Về phía UBND tỉnh tham dự Hội thảo có các đồng chí: Nguyễn Văn Đệ - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; Hoàng Quốc Việt - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường; lãnh đạo các Sở, ngành liên quan; cùng lãnh đạo, cán bộ chuyên môn và các em học sinh trên địa bàn hai xã Mường Xén và Tương Dương.

Quang cảnh hội thảo

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Đệ phát biểu

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Đệ cho biết, Nghệ An luôn xác định công tác phòng, chống thiên tai không chỉ là nhiệm vụ ứng phó trước mắt mà phải chuyển mạnh sang tư duy chủ động phòng ngừa, cảnh báo sớm, nâng cao khả năng chống chịu và phục hồi bền vững.

Thời gian qua, tỉnh đã quan tâm đầu tư hệ thống quan trắc, xây dựng các phương án ứng phó theo phương châm "bốn tại chỗ", nâng cao năng lực của lực lượng phòng chống thiên tai các cấp, tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng. Tuy nhiên, thực tiễn vẫn còn nhiều khó khăn, đặc biệt là hệ thống cảnh báo sớm tại vùng núi, năng lực tiếp nhận và chia sẻ thông tin, kỹ năng ứng phó của cộng đồng và xây dựng trường học an toàn trước thiên tai.

Chính vì vậy, việc Chính phủ Nhật Bản thông qua UNESCO hỗ trợ triển khai dự án này tại Nghệ An có ý nghĩa hết sức thiết thực, kịp thời và nhân văn. Đây không đơn thuần là một dự án hỗ trợ kỹ thuật, mà còn là cơ hội để Nghệ An tiếp cận những kinh nghiệm tiên tiến của Nhật Bản trong quản lý rủi ro thiên tai, ứng dụng khoa học công nghệ vào cảnh báo sớm và xây dựng môi trường học tập an toàn; đồng thời góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo vệ cuộc sống của người dân.

Đại diện UNESCO tại Việt Nam cho biết, Dự án sẽ tập trung vào hai mục tiêu chính là nâng cấp hệ thống cảnh báo sớm/gần/ theo thời gian thực tại các khu vực trọng điểm, có nguy cơ cao về lũ quét và sạt lở đất, đồng thời hỗ trợ cập nhật và củng cố các kế hoạch quản lý rủi ro thiên tai, các phương án ứng phó nhằm tăng cường khả năng chuẩn bị sẵn sàng ứng phó và chống chịu của cộng đồng địa phương. Đồng thời, nâng cao năng lực sẵn sàng ứng phó của cán bộ quản lý giáo dục, nhà trường, giáo viên và học sinh nhằm bảo đảm an toàn trường học, ứng phó hiệu quả khi thiên tai xảy ra và duy trì việc học tập trong tình huống khẩn cấp.

Trong khuôn khổ Dự án, UNESCO phối hợp cùng các đối tác rà soát các kế hoạch quản lý rủi ro phòng chống thiên tai, các phương án ứng phó thiên tai; đánh giá hệ thống cảnh báo sớm, bản đồ rủi ro thiên tai hiện có; hỗ trợ xây dựng hoặc cập nhật bản đồ nguy cơ lũ quét, sạt lở đất tại hai xã thí điểm Tương Dương và Mường Xén; đồng thời nghiên cứu nâng cấp hệ thống cảnh báo sớm trong đó bao gồm hạ tầng tại cấp tỉnh và một số khu vực trọng điểm có nguy cơ cao.

Tại Nghệ An, công tác phòng, chống thiên tai trong trường học đã được quan tâm triển khai. Tuy nhiên, nhu cầu hiện nay là tăng cường năng lực thực hành, chuẩn bị sẵn sàng và giúp giáo viên và học sinh vận dụng kiến thức vào những tình huống rủi ro cụ thể tại địa phương.

UNESCO sẽ phối hợp với các cơ quan giáo dục và trường học để xây dựng các công cụ lập kế hoạch phòng chống thiên tai trong trường học có sự tham gia của giáo viên, học sinh và cộng đồng nhà trường; đào tạo một nhóm cán bộ và giáo viên nòng cốt, sau đó hỗ trợ một số trường trong vùng dự án triển khai thí điểm xây dựng kế hoạch phòng chống thiên tai..

Cách tiếp cận này hướng tới ba yêu cầu cụ thể: Xác định rõ các mối nguy xung quanh trường học, thiết lập vai trò và quy trình ứng phó, đồng thời chuẩn bị phương án duy trì việc học trong thời gian xảy ra thiên tai hoặc phục hồi sau thiên tai.

Ngài Jonathan Wallace Baker - Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam phát biểu

Theo Ngài Jonathan Wallace Baker - Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam, một hệ thống cảnh báo sớm hiệu quả phải lấy con người làm trung tâm, được cộng đồng địa phương hiểu rõ và gắn với những hành động cụ thể. Thông qua dự án này, UNESCO mong muốn góp phần bảo đảm rằng mỗi cảnh báo đều dẫn đến hành động kịp thời, giúp giảm thiểu thiệt hại và bảo vệ cuộc sống, đặc biệt là trẻ em và những cộng đồng dễ bị tổn thương.

Ngài Jonathan Wallace Baker khẳng định, học sinh không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là những đối tác tích cực trong xây dựng cộng đồng an toàn, có khả năng chống chịu tốt hơn thông qua việc lan tỏa kiến thức tới gia đình và cộng đồng.

Theo Ngài Jonathan Wallace Baker, thành công của dự án sẽ được đo bằng hiệu quả thực tiễn trong việc nâng cao năng lực cảnh báo sớm, hỗ trợ chính quyền địa phương đưa ra quyết định kịp thời, giúp giáo viên và học sinh ứng phó an toàn với thiên tai, qua đó bảo vệ tính mạng, sinh kế và việc học tập của người dân.

Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam cũng đánh giá cao những kinh nghiệm của Nhật Bản trong đầu tư dài hạn cho phòng, chống thiên tai, hệ thống cảnh báo sớm và giáo dục về thiên tai, đồng thời kỳ vọng việc vận dụng phù hợp các bài học này sẽ góp phần nâng cao năng lực sẵn sàng ứng phó cho cộng đồng và trường học tại Nghệ An.

UNESCO cam kết tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Chính phủ Việt Nam, UBND tỉnh Nghệ An, Chính phủ Nhật Bản và các đối tác để triển khai hiệu quả dự án, đồng thời kỳ vọng những kinh nghiệm từ Nghệ An sẽ được nhân rộng tới các khu vực có nguy cơ thiên tai cao trên cả nước.

Ngài Ito Naoki - Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền Nhật Bản tại Việt Nam phát biểu

Ngài Ito Naoki - Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền Nhật Bản tại Việt Nam cho biết: Nhật Bản là quốc gia có nhiều năm kinh nghiệm sống chung với thiên tai, từ đó tích lũy được rất nhiều bài học quý báu trong công tác giảm thiểu rủi ro, xây dựng hệ thống cảnh báo sớm và chuẩn bị ứng phó. Thông qua dự án này phía Nhật Bản sẽ chia sẻ những kinh nghiệm này với Việt Nam. Tăng cường hệ thống cảnh báo sớm, nâng cao năng lực quản lý rủi ro thiên tai tại địa phương và bảo đảm an toàn trường học là những mục tiêu cốt lõi sẽ góp phần bảo vệ tính mạng, nâng cao đời sống của người dân, đồng thời kiến tạo những cộng đồng bền vững, có khả năng chống chịu cao hơn trong tương lai.

Ngài Ito Naoki - Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền Nhật Bản tại Việt Nam lưu lại khoảnh khắc cùng các em học sinh các xã: Mường Xén, Tương Dương

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh tặng hoa cảm ơn Tổ chức UNESCO tại Việt Nam và Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam đã triển khai dự án tại Nghệ An

Với sự hỗ trợ từ Chính phủ Nhật Bản, Dự án dự kiến mang lại lợi ích trực tiếp cho khoảng 15.000 người, gồm các cơ quan và các cán bộ thuộc các cơ quan liên quan trong lĩnh vực dự báo, cảnh báo và quản lý rủi ro thiên tai, người dân, học sinh, giáo viên, cán bộ quản lý trường học và cán bộ địa phương. Kết quả, công cụ và bài học từ quá trình triển khai tại Nghệ An sẽ cung cấp cơ sở tham khảo cho các địa phương khác và cho hoạt động ở cấp quốc gia.

Dự án có tổng nguồn vốn viện trợ ODA không hoàn lại gần 12,9 tỷ đồng (489.296 USD), được triển khai đến tháng 02/2027, tập trung tại các xã Mường Xén và Tương Dương với nhiều hợp phần quan trọng.

Tỉnh Nghệ An đánh giá rất cao cách tiếp cận của Dự án khi đặt “người dân và nhà trường” làm trung tâm; kết hợp hài hòa giữa khoa học công nghệ, giáo dục, quản trị rủi ro và sự tham gia của cộng đồng. Đồng thời kỳ vọng sau khi dự án kết thúc sẽ không chỉ có thêm các thiết bị cảnh báo hiện đại, mà quan trọng hơn là hình thành được một mô hình quản lý rủi ro thiên tai hiệu quả, có thể vận hành bền vững, giúp chính quyền địa phương chủ động hơn trong chỉ đạo điều hành; người dân biết cách tiếp nhận thông tin cảnh báo, chủ động ứng phó; các trường học thực sự trở thành những nơi an toàn trước thiên tai.

Tác giả: Phan Quỳnh

Nguồn tin: nghean.gov.vn