Kiên quyết chấm dứt tình trạng khai thác khoáng sản trái phép, vượt công suất khai thác được cấp phép

Quang cảnh phiên chất vấn và trả lời chất vấn sáng 14/7/2026

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Quốc Việt, trong thời gian qua, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã kịp thời ban hành các văn bản hướng dẫn triển khai Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024 và Luật sửa đổi, bổ sung năm 2025; đồng thời rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Quốc Việt đăng đàn trả lời chất vấn

Quy hoạch khoáng sản thời kỳ 2021–2030 đã được tích hợp vào Quy hoạch tỉnh Nghệ An, gồm 752 điểm mỏ các loại (đá xây dựng, cát sỏi, sét gạch ngói và đất san lấp). Đến ngày 30/5/2026, UBND tỉnh đã phê duyệt 117 khu vực đấu giá, đấu giá thành công 93 khu vực, thu ngân sách khoảng 186,168 tỷ đồng. Đồng thời đã cấp, điều chỉnh và gia hạn 83 giấy phép thăm dò và 93 giấy phép khai thác khoáng sản. Các đoàn kiểm tra của UBND tỉnh, Thanh tra Chính phủ, Thanh tra Bộ và các lực lượng chức năng đã kiểm tra 465 tổ chức, xử phạt vi phạm với tổng số tiền khoảng 112,6 tỷ đồng. Công an tỉnh đã khởi tố 05 vụ án, 07 bị can liên quan đến hành vi vi phạm quy định về khai thác tài nguyên.

Tuy nhiên, nguồn cung vật liệu xây dựng còn thiếu, giá vật liệu tăng; tình trạng khai thác khoáng sản trái phép vẫn xảy ra tại một số địa bàn; việc kiểm soát nguồn gốc khoáng sản và sản lượng khai thác chưa đồng bộ; vẫn còn các vi phạm trong khai thác, chế biến và tiêu thụ khoáng sản…

Trong thời gian tới, ngành sẽ tiếp tục bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng phục vụ các công trình trọng điểm; nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm vi phạm; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý, giám sát hoạt động khoáng sản; thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, bảo vệ môi trường và sử dụng hiệu quả, bền vững tài nguyên khoáng sản.

Phối hợp để tổ chức thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các vi phạm trong khai thác khoáng sản

Đại biểu Trần Đình Toàn – Tổ đại biểu số 13 phát biểu

Mở đầu nội dung chất vấn, đại biểu Trần Đình Toàn – Phó Ban Pháp chế, HĐND tỉnh, Tổ đại biểu số 13 cho rằng, trong thời gian qua, công tác phối hợp giữa các Sở, ngành, địa phương trong quản lý và khai thác khoáng sản chưa được chặt chẽ, chưa hiệu quả, đã dẫn đến các tồn tại trong cấp phép khai thác mỏ. Từ đây, xảy ra tình trạng khai thác trái phép, khai thác khoáng sản vượt công suất; khai thác gây ô nhiễm môi trường; chở khoáng sản vượt quá trọng tải ảnh hưởng đến hạ tầng, gây thất thu ngân sách. Giám đốc Sở đánh giá nguyên nhân của tồn tại này như thế nào? Giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác phối hợp và phân định rõ trách nhiệm giữa các cấp, các ngành, địa phương và các chủ mỏ khoáng sản trong thời gian tới?.

Về câu hỏi này, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Quốc Việt cho biết, trong thời gian qua, dưới sự chỉ đạo của Tỉnh ủy, HĐND và UBND tỉnh, các ngành và các địa phương phối hợp rất tốt trong công tác quản lý tài nguyên khoáng sản. Tuy nhiên, có những thời điểm, đặc biệt là giai đoạn thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, dẫn đến một số địa điểm có tình trạng khai thác khoáng sản trái phép như trên sông Lam, sông Con mà đại biểu phản ánh.

Trong thời gian tới, ngành sẽ phối hợp chặt chẽ hơn và thường xuyên hơn với các đơn vị liên quan và chính quyền địa phương để tổ chức thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các vi phạm. Đồng thời, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ chủ trì, phối hợp với các Sở, ngành để tham mưu UBND tỉnh ban hành quy chế phối hợp trong công tác quản lý tài nguyên khoáng sản, đặc biệt là các khu vực giáp ranh giữa các xã, phương án bảo vệ khoáng sản chưa được cấp phép, nhằm đảm bảo công tác qản lý được thực hiện nghiêm ngặt hơn để không gây thất thoát về nguồn tài nguyên khoáng sản cũng như xảy ra các hiện tượng vi phạm pháp luật trên địa bàn tỉnh.

Chủ tịch UBND xã Đại Đồng Trần Văn Nga phát biểu

Làm rõ về công tác quản lý khoáng sản trên địa bàn, Chủ tịch UBND xã Đại Đồng Trần Văn Nga cho biết, trên địa bàn của xã hiện có 8 bến thủy nội địa và có 2 mỏ được cấp phép. Trong thời gian qua, các doanh nghiệp, các chủ mỏ đã phát huy được năng lực của mình để cung cấp nguyên liệu ra thị trường phục vụ xây dựng, đã đáp ứng i yêu cầu. Tuy nhiên, công tác quản lý gặp khó khăn, bất cập dẫn đến tình trạng khai thác trái phép gây sạt lở dòng sông, gây ô nhiễm môi trường, cũng như gây thất thu ngân sách… Trong thời gian tới, UBND xã sẽ tiếp tục thực hiện tốt các chỉ đạo của cấp trên, tăng cường kiểm tra, giám sát, và thành lập các tổ, đoàn kiểm tra, phối hợp với các ngành chức năng và tổ cảnh sát giao thông để kiểm tra…

Chủ tịch UBND xã Đại Đồng cũng kiến nghị các ngành chức năng cần tăng cường kiểm tra, thu hồi và ngăn chặn triệt để các phương tiện, thuyền chưa đủ điều kiện, chưa có giấy tờ hợp lệ trôi nổi trên sông, lợi dụng để khai thác khoáng sản. Tập huấn chuyên môn và tạo điều kiện cho cán bộ địa phương có chứng chỉ lái thuyền và hỗ trợ cấp thuyền cho chính quyền địa phương để phục vụ tuần tra cũng như tham gia các hoạt động cứu hộ, cứu nạn.

Phó Giám đốc Công an tỉnh Trần Ngọc Tuấn phát biểu

Làm rõ về vấn đề xử lý xe quá khổ, quá tải trong quá trình vận chuyển khoáng sản sau khai thác, Phó Giám đốc Công an tỉnh Trần Ngọc Tuấn cho biết, thời gian qua, Công an tỉnh đã tăng cường tập trung xử lý xe quá khổ, quá tải, song thực tế vẫn còn gặp nhiều khó khăn để xử lý một cách triệt đề Nghệ An là tỉnh có diện tích lớn, hệ thống giao thông rất đa dạng và phức tạp với nhiều tuyến tỉnh lộ, đường nhánh, đường liên xã đan xen đấu nối. Ý thức chấp hành của một số cá nhân, doanh nghiệp vận tải còn hạn chế, trong khi biên chế của lực lượng Cảnh sát giao thông còn mỏng, trang thiết bị phục vụ xử lý còn gặp nhiều khó khăn…

Trong thời gian tới, Công an tỉnh sẽ tiếp tục chỉ đạo thực hiện quyết liệt chuyên đề này; đồng thời, đề nghị Sở Tài nguyên và Môi trường tham mưu để có sự quản lý tốt hơn tại các điểm mỏ khoáng sản. Việc kiểm soát ngay tại mỏ sẽ giúp giảm tải áp lực cho lực lượng Cảnh sát giao thông khi thực hiện nhiệm vụ trên đường.

Về tình trạng ô nhiễm môi trường tại các điểm mỏ và các tuyến đường vận chuyển, Phó Giám đốc Công an tỉnh cho biết, nội dung này cũng đã được cử tri phản ánh rất nhiều. Lực lượng Công an đã tập trung xử lý các vi phạm, đồng thời cũng đã có nhiều văn bản kiến nghị về vấn đề này. Tuy nhiên, để giải quyết tốt và triệt để tình trạng này, cần có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là chính quyền địa phương ở cơ sở trong việc phối hợp với lực lượng Công an.

Về những bất cập trong công tác kiểm định phương tiện thủy nội địa, Phó Giám đốc Công an tỉnh cho biết: Muốn kiểm định được phương tiện thì phải đưa phương tiện về các vị trí, các trạm kiểm định đủ điều kiện quy định. Hiện tại, tỉnh Nghệ An chỉ có duy nhất một điểm kiểm định đặt tại khu vực sông Lam. Trước thực tế này, trong thời gian qua, Công an tỉnh đã phối hợp với Sở Xây dựng tìm phương án tháo gỡ. Tuy nhiên, các cơ quan đăng kiểm chuyên ngành vẫn chưa chấp thuận do vướng các quy định của Trung ương. Ngành đã có văn bản kiến nghị lên Trung ương nhằm tháo gỡ các nút thắt này trong công tác kiểm định phương tiện thủy nội địa.

Đảm bảo đầy đủ vật liệu phục vụ các công trình, dự án trọng điểm

Đại biểu Phạm Đình Trung – Tổ đại biểu số 3 phát biểu

Tiếp đó, đại biểu Phạm Đình Trung – Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Tổ đại biểu số 3 chất vấn, trong thời gian qua, việc bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng cho các công trình dự án trọng điểm có ý nghĩa rất quan trọng. Mặc dù tỉnh thì đã cấp phép bổ sung nhiều mỏ khoáng sản, nhưng thực tế vẫn xảy ra tình trạng thiếu hụt cục bộ về đất san lấp, cát, sỏi, đã ảnh hưởng đến tiến độ thi công và làm tăng chi phí cho các công trình trọng điểmTrong thời gian tới, Sở sẽ có những cái giải pháp gì để bảo đảm đủ nguồn vật liệu cho các công trình dự án trọng điểm?.

Về nội dung này, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, các mỏ khoáng sản đã được cấp phép khai thác trước đây trên dưới 10 năm; thời điểm đó chưa tính được công suất để phục vụ các công trình, dự án trọng điểm, vì vậy việc đảm bảo nguồn nguyên vật liệu rất khó khăn.

Thực hiện chỉ đạo của Thường trực Tỉnh ủy và UBND tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã chủ trì phối hợp với các ngành tham mưu UBND tỉnh cấp giấy phép khai thác cho các mỏ để phục vụ các dự án đặc thù, đó là các dự án: Đường cao tốc đoạn Vinh - Thanh Thủy, Cảng nước sâu Cửa Lò, Dự án Khu công nghiệp VSIP, WHA, Trường Phổ thông nội trú liên cấp.

Đến nay, cơ bản đã đảm bảo nguồn nguyên vật liệu để phục vụ các công trình, dự án trọng điểm. Trong thời gian tới, ngành Nông nghiệp và Môi trường cùng với các ngành tiếp tục rà soát và để tiếp tục tham mưu cấp giấy phép khai thác cho các mỏ phục vụ các công trình, dự án trọng điểm; đồng thời tiếp tục tham mưu UBND tỉnh báo cáo Thường trực, Thường vụ Tỉnh ủy cho tổ chức đấu giá các mỏ đất, đá, cát, sỏi để phục vụ xây dựng các công trình trọng điểm. Tiếp tục yêu cầu các doanh nghiệp nâng cao công suất khai thác để đảm bảo nguồn nguyên vật liệu phục vụ cho các dự án, công trình trọng điểm trên địa bàn tỉnh.

Đại biểu Hồ Thị Thúy Trang – Giám đốc VNPT Nghê An, Tổ đại biểu số 1 phản ánh tình trạng nổ mìn khai thác khoáng sản gây rung chấn, làm nứt nhà, phát sinh tiếng ồn, bụi, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và sinh hoạt của người dân. Trong thời gian tới, Sở sẽ có những giải pháp gì để chấm dứt tình trạng này, đảm bảo hài hòa giữa phát triển kinh tế và đảm bảo quyền, lợi ích chính đáng của người dân?

Về nội dung này, Người đứng đầu ngành Nông nghiệp và Tài nguyên khẳng định nội dung người dân phản ánh là có, nhưng chỉ xảy ra tại một số mỏ đá ở gần dân, khu vực nhà dân gần chân núi, khi thực hiện nổ mìn không đảm bảo quy định thì gây ra tiếng ồn, có thể nứt nẻ nhà dân. Tiếp nhận phản ánh trên, tỉnh và đặc biệt là Sở Công Thương đã chủ trì phối hợp với các ngành đã kiểm tra và xử lý nghiêm. Hiện tình trạng này đã cơ bản được xử lý.

Làm rõ nội dung trên, Giám đốc Sở Công thương Phạm Văn Hóa cho biết, quy trình giám sát nổ mìn được thực hiện hết sức chặt chẽ. Trước đây, một vài sự cố ngoài ý muốn từng xảy ra do chủ mỏ chấp hành sai thiết kế hoặc do yếu tố địa chất, nhưng đều được Sở Công Thương và các cơ quan chức năng vào cuộc xử lý nghiêm khắc kịp thời. Nhờ siết chặt quản lý, từ năm ngoái đến nay, trên địa bàn tỉnh không xảy ra bất kỳ sự cố đáng tiếc nào liên quan đến hoạt động nổ mìn khai thác khoáng sản.

Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về khoáng sản theo hướng công khai, minh bạch

Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Nguyễn Như Khôi phát biểu kết luận nội dung chất vấn

Phát biểu kết luận nội dung chất vấn công tác quản lý nhà nước về khoáng sản, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Nguyễn Như Khôi đề nghị, UBND tỉnh tăng cường chỉ đạo các cấp, các ngành tiếp tục quán triệt và tổ chức thực hiện nghiêm Luật Địa chất và Khoáng sản, cùng các văn bản hướng dẫn thi hành; kịp thời rà soát, hoàn thiện các quy định thuộc thẩm quyền, đồng thời kiến nghị Trung ương sửa đổi, bổ sung những quy định còn bất cập nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn.

Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về khoáng sản theo hướng công khai, minh bạch. Đẩy nhanh xây dựng cơ sở dữ liệu khoáng sản và kết nối đồng bộ với các cơ sở dữ liệu quốc gia. Tăng cường quản lý nhà nước về khoáng sản từ quy hoạch, cấp phép, thăm dò, khai thác, chế biến, vận chuyển, tiêu thụ đến đóng cửa mỏ và hoàn nguyên môi trường. Chú trọng công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong việc quản lý sử dụng đất đai và hoạt động khoáng sản. Kiên quyết chấm dứt tình trạng khai thác trái phép, khai thác ngoài phạm vi, vượt công suất khai thác được cấp phép, mua bán, vận chuyển khoáng sản không rõ nguồn gốc. Thực hiện nghiêm việc lắp đặt hệ thống giám sát theo quy định để kiểm soát chất lượng khai thác và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với nhà nước.

Người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra tình trạng khai thác khoáng sản trái phép kéo dài hoặc buông lỏng quản lý đất đai trên địa bàn mà không kịp thời phát hiện, xử lý.

Khẩn trương kiện toàn bộ máy trong một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp; bố trí đủ nguồn nhân lực, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý khoáng sản, nhất là ở cấp xã. Rà soát, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền giữa các cấp, các ngành; tăng cường phân cấp đi đôi với kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực trong thực thi công vụ về quản lý đất đai và khoáng sản…

Tác giả: PT

Nguồn tin: nghean.gov.vn