UBND tỉnh cho ý kiến vào việc phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tỉnh Nghệ An

Quang cảnh cuộc họp

Cuộc họp được tổ chức để triển khai thực hiện nhiệm vụ được giao tại Thông báo kết luận số 03-TB/BCĐ ngày 28/3/2026 của Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, cải cách hành chính và Đề án 06. Trong đó, đã giao Sở Khoa học và Công nghệ tham mưu UBND tỉnh làm việc với Trường Đại học Vinh, đồng thời nghiên cứu huy động sự tham gia của các cơ sở giáo dục đại học đủ điều kiện trên địa bàn, để xây dựng và triển khai mô hình liên kết "Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp", gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu khoa học, đào tạo nguồn nhân lực với nhu cầu thực tiễn của cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp; thúc đẩy chuyển giao, ứng dụng kết quả nghiên cứu, từng bước hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Đặt vấn đề tại cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Văn Thành cho biết, hoạt động đổi mới sáng tạo là lĩnh vực khó, đòi hỏi tư duy khác biệt, đặc biệt là từ đội ngũ thanh niên, các nhà khoa học. Đây chính là lực lượng nòng cốt để dẫn dắt phát triển kinh tế số, đồng thời tạo động lực lan tỏa tới tất cả các ngành, lĩnh vực.

Thực tiễn cho thấy quá trình triển khai hiện nay vẫn còn chậm, bởi chúng ta vừa làm, vừa học, vừa nghiên cứu. Muốn thúc đẩy nhanh hơn, muốn kiến tạo được hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thì nhất thiết phải có một Trung tâm Đổi mới Sáng tạo làm hạt nhân.

Trong thời gian qua, Sở Khoa học và Công nghệ đã phối hợp chặt chẽ với Đại học Vinh. Lãnh đạo tỉnh đặt nhiều kỳ vọng vào Đại học Vinh – một trong những trường đại học có vị trí chiến lược, có nguồn lực mạnh, có khả năng kết nối với các nhà khoa học trong nước và quốc tế, từ đó hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo cho tỉnh Nghệ An.

Tuy nhiên, theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh cần thống nhất rõ một số quan điểm. Đó là Trung tâm Đổi mới sáng tạo là đơn vị trực thuộc tỉnh, không phải trực thuộc Đại học Vinh. Việc đặt Trung tâm tại Đại học Vinh là để tận dụng điều kiện cơ sở vật chất và nguồn lực trí tuệ. Còn về tổ chức bộ máy, cơ chế điều hành, phương thức hoạt động sẽ được xây dựng theo hướng phù hợp với mô hình của tỉnh. Phần “lõi” của Trung tâm – tức là trí tuệ, ý tưởng, nghiên cứu – phải xuất phát từ Đại học Vinh và đội ngũ các nhà khoa học. Cơ chế phối hợp giữa Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp không chỉ dừng ở khẩu hiệu mà phải được làm rõ về trách nhiệm trong từng khâu: Nghiên cứu, thử nghiệm và thương mại hóa sản phẩm.

“Đặc biệt, các vấn đề về lợi ích và sở hữu trí tuệ phải được quy định chặt chẽ ngay từ đầu, tránh phát sinh tranh chấp sau này. Thực tiễn triển khai sẽ rất phức tạp nếu chúng ta không làm rõ ngay từ đầu các nguyên tắc này” – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Văn Thành lưu ý.

Về mô hình vận hành, cần có sự phân định rõ giữa quản lý và điều hành chuyên môn. Có thể Trung tâm thuộc quản lý của tỉnh, nhưng phải trao quyền cho một bộ phận điều hành chuyên môn – tương tự mô hình giám đốc điều hành – để chủ động triển khai các hoạt động nghiên cứu, sáng tạo. Tránh tình trạng can thiệp hành chính theo tư duy truyền thống, sẽ không tạo được đột phá.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu sau cuộc họp hôm nay, tối thiểu phải hình thành được một ý tưởng cụ thể để triển khai. Trung tâm này phải hoạt động thực chất, tạo ra sản phẩm cụ thể.

Nghệ An có nhiều tiềm năng về nguồn nhân lực, hệ thống cơ sở đào tạo, nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp đang phát triển. Tuy nhiên, việc kết nối giữa nghiên cứu khoa học với thị trường còn hạn chế; thiếu cơ chế thử nghiệm và nhân rộng mô hình; các nguồn lực khoa học và công nghệ còn phân tán. Do đó, việc xây dựng mô hình liên kết hiệu quả giữa Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp được xác định là yêu cầu cấp thiết.

Theo Hiệu trưởng Trường Đại học Vinh Nguyễn Huy Bằng nòng cốt của Trung tâm Đổi mới sáng tạo là các nhóm nghiên cứu, hiện trường Đại học Vinh có 26 nhóm nghiên cứu; cần đặt hàng cho các nhóm nghiên cứu

Tại cuộc họp, các đại biểu đã cho ý kiến về việc xây dựng mô hình liên kết “3 nhà” vận hành hiệu quả, lấy Trường Đại học Vinh làm nòng cốt, doanh nghiệp làm trung tâm, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo. Qua đó, hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đồng bộ, thúc đẩy tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo các đại biểu, Nhà nước có vai trò kiến tạo thể chế, điều phối, hỗ trợ nguồn lực; đặt hàng; Nhà trường cung cấp tri thức, nghiên cứu, ươm tạo và chuyển giao công nghệ; Doanh nghiệp đặt hàng nghiên cứu, đầu tư, thương mại hóa và dẫn dắt thị trường.

Trung tâm của mô hình là Hội đồng điều phối cấp tỉnh – cơ quan có vai trò kết nối, lựa chọn nhiệm vụ ưu tiên, phân bổ nguồn lực và giám sát hiệu quả toàn bộ hệ sinh thái. Các đại biểu cũng đã tập trung thảo luận về việc tổ chức, cơ chế vận hành mô hình Trung tâm Đổi mới sáng tạo của tỉnh. Một số ý kiến cho rằng, Trung tâm này giống như Ban Quản lý khu kinh tế đó là tạo hạ tầng, tạo cơ chế chính sách để thu hút các doanh nghiệp, các nhà khoa học tham gia nghiên cứu gắn với nhu cầu thực tiễn; thí điểm vận hành mô hình và triển khai các nhiệm vụ ưu tiên...

Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Nguyễn Quý Linh phát biểu

Theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Nguyễn Quý Linh về mô hình tổ chức, Trung tâm Đổi mới sáng tạo đặt tại Đại học Vinh sẽ đóng vai trò hạt nhân, đồng thời hình thành mạng lưới các trung tâm vệ tinh tại các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn, tạo sự liên kết chặt chẽ và phát huy tối đa nguồn lực. Đồng chí cho biết, UBND tỉnh đã xây dựng một nghị quyết quan trọng về cơ chế, chính sách thúc đẩy hoạt động đổi mới sáng tạo và dự kiến sẽ trình HĐND tỉnh thông qua trong thời gian tới. Các cơ chế, chính sách tập trung vào việc tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo; đặc biệt chú trọng khơi dậy tinh thần khởi nghiệp, nghiên cứu khoa học trong học sinh, sinh viên ngay từ khi còn trong nhà trường.

Bên cạnh đó, cần xây dựng các chính sách khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư, hỗ trợ và đóng vai trò “bà đỡ” cho các dự án khởi nghiệp. Vai trò của cộng đồng doanh nghiệp, trong đó có VCCI Nghệ An là hết sức quan trọng và cần tiếp tục được phát huy mạnh mẽ trong thời gian tới.

Lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ cũng đã chia sẻ về một số sự kiện lớn sẽ được tổ chức nhằm thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, như: Tổ chức Lễ ký kết hợp tác “Ba nhà” (Nhà nước – Nhà khoa học – Doanh nghiệp); tổ chức Techfest Nghệ An, kỷ niệm 10 năm hình thành và phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của tỉnh; Tổ chức Lễ trao Giải thưởng Sáng tạo Khoa học và Công nghệ...

Một số ý kiến chia sẻ về việc nên tham khảo mô hình đổi mới sáng tạo tại trường Đại học kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh...

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Văn Thành kết luận

Kết luận cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Văn Thành nhấn mạnh cần thành lập Ban xây dựng Đề án thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo riêng, trong đó phải có bộ phận thường trực chịu trách nhiệm “chắp bút”. Bộ phận này do Trường Đại học Vinh làm nòng cốt, cùng với các trường đại học, cao đẳng, mỗi đơn vị cử một cán bộ có năng lực tham gia.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu trong vòng 10 ngày tới cần hoàn thành dự thảo Đề án để lấy ý kiến góp ý. Cuối tháng 6/2026 tổ chức ra mắt và công bố thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo Nghệ An.

Từ ngày 15/5 - 30/6: Sau khi Trung tâm có tư cách pháp nhân, triển khai ký kết hợp tác giữa các cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước.

Đề án cần làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn và căn cứ chính trị cho việc thành lập Trung tâm. Đề án phải có sứ mệnh, tầm nhìn và mục tiêu cuối cùng phải tăng năng suất lao động; đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. “Nghiên cứu đổi mới sáng tạo không phải để cho vui hay để khoe dự án, mà phải tạo ra phát minh, sáng chế, cải tiến công nghệ để đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội, đưa Nghệ An trở thành cực tăng trưởng quốc gia” – Phó Chủ tịch UBND tỉnh lưu ý.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh cần xây dựng cơ chế vận hành, cơ chế đầu tư của Nhà nước và cơ chế phối hợp. Phải đưa ra một quy trình khung với các bước rõ ràng, trách nhiệm cụ thể. Trung tâm không phải là cơ quan quản lý nhà nước nên không nên chia theo phòng ban kiểu hành chính. Thay vào đó, hãy chia theo Nhóm nghiên cứu hoặc Lĩnh vực nghiên cứu. Phải có tiêu chuẩn đầu vào khắt khe cho các nhà khoa học. Cần kết hợp giữa nhóm nghiên cứu riêng của từng trường đại học/cao đẳng và các nhóm nghiên cứu chung của cả tỉnh. Trung tâm cần tập trung vào các nghiên cứu mang tính chiến lược cho tỉnh; được vận theo các cơ chế đặc thù trong khuôn khổ pháp luật. Bên cạnh đó, Trung tâm còn phải xây dựng một không gian để tôn vinh, tri ân và tạo điều kiện cho sự tự chủ sáng tạo.

Tác giả: Phan Quỳnh

Nguồn tin: nghean.gov.vn