Những triệu chứng cảnh báo trẻ bị dị ứng thức ăn

Đậu phộng (lạc) là một trong những thực phẩm dễ gây dị ứng nhất ở trẻ nhỏ. Ảnh: Ndtv.

Theo bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thị Thu Hà, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM), dị ứng thức ăn là phản ứng của cơ thể với các dị nguyên, chủ yếu là protein trong thực phẩm. Những protein này khó bị phân hủy bởi enzym tiêu hóa và ít bị biến tính bởi nhiệt, nên có thể đi qua niêm mạc ruột, xâm nhập vào máu và kích hoạt hệ miễn dịch.

Khi đó, các phân tử protein kết hợp với kháng thể IgE, bám lên bề mặt dưỡng bào và giải phóng các chất trung gian như histamin. Chính các chất này gây ra những biểu hiện đặc trưng của dị ứng như giãn mạch, phù nề, nổi ban, ngứa, đau bụng, buồn nôn hoặc khó thở.

Các triệu chứng có thể xuất hiện sau vài phút hoặc vài giờ sau ăn. Trẻ có thể bị ngứa miệng, sưng họng, đau bụng, tiêu chảy, chóng mặt, nổi mẩn đỏ. Trường hợp nặng có thể gây tụt huyết áp, khó thở, thậm chí không qua khỏi. Một số trẻ lại có biểu hiện muộn sau vài ngày như viêm da, hen, viêm mũi dị ứng, ho kéo dài, biếng ăn, ngủ kém.

"Mức độ nặng nhẹ của bệnh phụ thuộc vào lượng thức ăn đã sử dụng, thời điểm xuất hiện phản ứng và cơ địa từng trẻ", bác sĩ Hà nói.

Đáng chú ý, dị ứng thức ăn cần được phân biệt với bất dung nạp thực phẩm, điển hình là bất dung nạp lactose. Đây là tình trạng thiếu enzym tiêu hóa đường sữa, gây các triệu chứng như đầy hơi, tiêu chảy, nôn ói nhưng không liên quan đến hệ miễn dịch nên không được xem là dị ứng.

Các thực phẩm dễ gây dị ứng ở trẻ gồm đậu phộng, hạnh nhân, cá, hải sản, trứng (đặc biệt là lòng trắng trứng) và sữa. Dị ứng thường không xảy ra ngay từ lần đầu tiếp xúc do hệ miễn dịch cần thời gian nhận diện dị nguyên.

Theo thống kê, khoảng 40% trẻ nhỏ có nguy cơ dị ứng thức ăn và tỉ lệ này giảm dần theo tuổi. Nguy cơ cao hơn ở những trẻ có tiền sử gia đình mắc bệnh dị ứng. Nếu cả bố và mẹ đều bị dị ứng, khả năng trẻ mắc có thể lên đến 50-80%. Nếu chỉ một người mắc, nguy cơ khoảng 20-40%. Ngay cả khi bố mẹ không bị dị ứng, vẫn có khoảng 5-15% trẻ có nguy cơ.

Nguyên tắc điều trị là xác định đúng thực phẩm gây dị ứng và loại bỏ khỏi chế độ ăn. Khi trẻ bắt đầu ăn dặm, nên ưu tiên các thực phẩm ít gây dị ứng như gạo và rau củ, đồng thời hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, phụ gia và phẩm màu.

Trong trường hợp nghi ngờ, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám để được tư vấn và làm các xét nghiệm cần thiết. Tuy nhiên, bác sĩ Hà lưu ý không nên phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả xét nghiệm khi xây dựng chế độ ăn cho trẻ.

Khi đã xác định thực phẩm gây dị ứng, cần loại bỏ hoàn toàn khỏi khẩu phần và tránh lây nhiễm chéo trong quá trình chế biến. Một số thực phẩm có thể gây phản ứng chéo như sữa bò với sữa dê, thịt bò với thịt cừu hoặc các loại cá, các loại đậu.

Dị ứng thức ăn không phải lúc nào cũng kéo dài suốt đời. Nhiều trường hợp có thể giảm dần khi trẻ lớn lên nhờ cơ chế dung nạp miễn dịch. Tuy nhiên, với những trẻ từng có phản ứng nặng hoặc sốc phản vệ, tuyệt đối không thử lại thực phẩm đã gây dị ứng.

Việc loại bỏ thực phẩm cần được cân nhắc để tránh mất cân đối dinh dưỡng, ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ. Phụ huynh nên tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng và chỉ sử dụng thuốc chống dị ứng khi có chỉ định của bác sĩ.

Tác giả: Nguyễn Thuận

Nguồn tin: znews.vn