Thi tốt nghiệp THPT 2026: Tăng vận dụng, ôn theo đề để bứt tốc

Đề thi tăng tính phân hóa, chú trọng vận dụng kiến thức thực tiễn

Theo GS Huỳnh Văn Chương, Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT), kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 cơ bản giữ ổn định từ phương thức tổ chức đến định hướng ra đề, chỉ điều chỉnh một số nội dung nhằm phù hợp với việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và tổ chức lại bộ máy thanh tra.

Kỳ thi dự kiến diễn ra trong 3 buổi, gồm: 1 buổi thi Toán, 1 buổi thi Ngữ văn và 1 buổi thi bài tự chọn.

Nội dung đề thi nằm trong chương trình THPT, chủ yếu là kiến thức lớp 12. Đề thi được xây dựng theo ma trận với các cấp độ tư duy: biết, hiểu và vận dụng

Thí sinh lớp 12 sẽ thi 2 môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn, cùng 1 bài thi tự chọn gồm 2 môn trong số các môn: Vật lý, Hóa học, Sinh học, Công nghệ (định hướng công nghiệp hoặc nông nghiệp), Tin học, Ngoại ngữ, Lịch sử, Địa lý, Giáo dục kinh tế và pháp luật. Đáng chú ý, thí sinh được phép chọn môn ngoại ngữ khác với ngoại ngữ đang học tại trường.

Nội dung đề thi nằm trong chương trình THPT, chủ yếu là kiến thức lớp 12, đồng thời có một số câu hỏi thuộc lớp 10 và 11. Đề thi được xây dựng theo ma trận với các cấp độ tư duy: biết, hiểu và vận dụng.

Đáng chú ý, đề thi năm 2026 tiếp tục định hướng đánh giá năng lực và phẩm chất người học, với tỷ lệ câu hỏi phân hóa tương tự năm 2025. Trong đó, các câu hỏi vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề thực tiễn sẽ tiếp tục được tăng cường, đòi hỏi học sinh không chỉ nắm vững lý thuyết mà còn biết áp dụng vào các tình huống đời sống.

Các môn thi trắc nghiệm được thiết kế theo cấu trúc đề tham khảo đã công bố, gồm các dạng: nhiều phương án lựa chọn, đúng/sai và trả lời ngắn. Điểm số trong bài thi không chia đều cho từng câu mà có sự phân hóa theo mức độ.

Riêng môn Ngữ văn vẫn thi theo hình thức tự luận và sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa. Theo Bộ GD&ĐT, cách ra đề này đã góp phần thúc đẩy đổi mới dạy học, phát triển năng lực, hạn chế tình trạng học thuộc văn mẫu.

Bước vào giai đoạn nước rút, áp lực thi cử đang hiện hữu rõ rệt với học sinh lớp 12, đặc biệt khi kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 được dự kiến tổ chức sớm hơn thường lệ.

Minh Anh, học sinh lớp 12 tại Hà Nội, cho biết những tháng cuối cấp đang trở thành “cuộc chạy đua thực sự” với em và nhiều bạn bè. “Lịch học của em gần như kín cả ngày, từ học trên lớp, học thêm đến tự ôn buổi tối. Đồng thời sự thay đổi trong cách ra đề khiến việc ôn tập không thể dừng ở học thuộc", Minh Anh chia sẻ.

“Trước đây em thường học theo dạng ghi nhớ, nhưng bây giờ phải hiểu bản chất và luyện nhiều dạng bài thực tế. Có những câu hỏi gắn với tình huống đời sống, nếu không quen sẽ rất dễ lúng túng”, em nói.

Cùng chung tâm trạng, Đức Hoàng, học sinh lớp 12 tại Ninh Bình cũng cho biết em đã chuyển hẳn sang chiến lược ôn tập bám sát đề thi tốt nghiệp. “Em dành phần lớn thời gian để luyện đề, đặc biệt là các đề tham khảo của Bộ và đề thi thử. Mỗi lần làm đề em đều bấm giờ như thi thật để rèn tốc độ và áp lực. Sau đó, em phân tích kỹ từng câu sai để xem mình yếu ở đâu”, Hoàng chia sẻ.

Áp lực dồn dập, chuyên gia khuyên ôn theo đề để bứt tốc

Nhiều giáo viên cũng cho rằng, xu hướng ra đề mới buộc học sinh phải thay đổi cách học. Đề thi hiện nay không còn kiểm tra khả năng ghi nhớ đơn thuần mà yêu cầu học sinh hiểu bản chất và biết vận dụng. Giáo viên cũng phải điều chỉnh cách dạy bằng cách tăng cường các dạng bài gắn với thực tiễn, hướng dẫn học sinh phân tích tình huống thay vì chỉ giải bài mẫu.

Trước thực tế nhiều học sinh rơi vào trạng thái căng thẳng khi ở giai đoạn nước rút, GS. TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD&ĐT), cho rằng thí sinh không nên quá lo lắng. “Các em đã trải qua 12 năm học và nhiều kỳ thi, vì vậy hãy xem kỳ thi tốt nghiệp THPT như một kỳ thi bình thường. Tuy nhiên, nếu chuẩn bị kỹ, các em sẽ giảm được căng thẳng”, ông nhấn mạnh.

GS. TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD-ĐT)

Theo ông, trong giai đoạn này, ngoài việc củng cố kiến thức, học sinh cần thường xuyên luyện đề tham khảo và đề thi thử để tự đánh giá năng lực. Việc bấm giờ khi làm bài là yếu tố quan trọng giúp làm quen với áp lực phòng thi và nâng cao khả năng phân bổ thời gian.

Bên cạnh đó, thí sinh cần chủ động tìm hiểu phương thức xét tuyển của các trường đại học, lựa chọn tổ hợp môn phù hợp với thế mạnh. Điểm mới năm 2026 là tổ hợp xét tuyển bắt buộc phải có ít nhất một trong hai môn Toán hoặc Ngữ văn và chiếm tối thiểu 1/3 tổng điểm xét tuyển.

“Các em không cần cuống hay nghĩ vấn đề quá phức tạp. Nếu chuẩn bị nghiêm túc và có chiến lược, các em sẽ đạt được kết quả tốt”, GS. TS Nguyễn Tiến Thảo khẳng định.

Bên cạnh việc học tập, thầy Nguyễn Quốc Bình, Hiệu trưởng Trường THCS-THPT Lương Thế Vinh (Hà Nội) còn nhấn mạnh yếu tố sức khỏe. Việc ăn uống, nghỉ ngơi không hợp lý, học tập thiếu khoa học có thể khiến hiệu quả ôn tập giảm sút, thậm chí ảnh hưởng đến tâm lý khi bước vào phòng thi. Do đó, duy trì chế độ sinh hoạt điều độ, đảm bảo giấc ngủ và giữ tinh thần ổn định là điều kiện quan trọng để đạt kết quả tốt.

Trong bối cảnh đề thi ngày càng chú trọng đánh giá năng lực và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, việc ôn tập dàn trải hay học tủ sẽ không còn phù hợp. Thay vào đó, một chiến lược học tập rõ ràng, bám sát cấu trúc đề và giữ vững tâm lý sẽ là “chìa khóa” giúp thí sinh vượt qua kỳ thi quan trọng này.

Tác giả: Thu Hằng

Nguồn tin: vov.vn