Bí ẩn đằng sau tốc độ 'tiêu chuẩn châu Âu' của Đình Bắc

Đình Bắc sở hữu khả năng bứt tốc ngang với tiêu chuẩn châu Âu - Ảnh: AFC

Dậy thì muộn cũng là lợi thế của Đình Bắc?

Cụ thể, theo thông tin của Tuổi Trẻ, trong một đợt kiểm tra tốc độ ở tuyển U20 Việt Nam vào giữa năm 2022, Đình Bắc (khi đó còn chưa đón sinh nhật 18 tuổi) đã chạy bứt tốc 10m chỉ trong vỏn vẹn 1,51 giây.

Cần nói rõ đây là thời gian chạy 10m đầu tiên, tức vào thời điểm cầu thủ vẫn chưa đạt tốc độ tối đa.

Đó là 10m bứt tốc đầu tiên, còn tốc độ của Đình Bắc khi bứt tốc 30m đầu tiên (được xem là cự ly chuẩn với một pha đua tốc độ trong sân bóng) chỉ là 3,78 giây - tức anh chạy với tốc độ 28,6km/h khi bắt đầu bứt tốc. Và khi đạt tốc độ cao nhất là 33-35km/h.

Những cầu thủ chạy nhanh nhất ở Premier League có tốc độ tối đa vào khoảng 36-37km/h, và bứt tốc 10m đầu tiên khoảng dưới 1,5 giây.

"Chúng tôi hoàn toàn ngỡ ngàng với khả năng bứt tốc của Đình Bắc. Tôi từng phân tích dữ liệu của bóng đá các nước, và chắc chắn rằng tốc độ của Đình Bắc tiệm cận trình độ cao nhất ở châu Âu, đây là trường hợp xưa nay chưa từng có của bóng đá Việt Nam", chuyên gia khoa học thể thao Lê Cao Cường cho biết.

Điều gì giúp Đình Bắc, từ một cậu bé đối mặt hội chứng dậy thì muộn (chỉ cao 1m50 vào năm 14 tuổi) trở thành cầu thủ bứt tốc ngang ngửa với trình độ bóng đá châu Âu?

Đây là một chủ đề thú vị mang tính "thách thức" với các chuyên gia khoa học thể thao ở Việt Nam.

Bác sĩ của tuyển bóng đá Việt Nam, ông Trần Huy Thọ nói: "Dậy thì muộn trong thể thao không phải hiếm, đặc biệt ở bóng đá nam. 

Với những trường hợp như Đình Bắc, điều quan trọng là đánh giá đúng giai đoạn phát triển sinh học, tránh vội vàng áp đặt cường độ hoặc so sánh thể chất với các bạn đồng trang lứa.

Nhiều cầu thủ dậy thì muộn lại có lợi thế về lâu dài vì theo các nghiên cứu khoa học, trẻ em dậy thì muộn trong độ tuổi cho phép sẽ có lợi thế hơn về phát triển thể chất, dẫn đến sự phát triển các khối cơ, thúc đẩy sức mạnh và tốc độ, với điều kiện là hỗ trợ đúng cách".

Tốc độ của Đình Bắc vượt xa tiêu chuẩn Đông Nam Á - Ảnh: NAM TRẦN

Cựu VĐV nhảy xa, nay là thạc sĩ chuyên ngành dinh dưỡng - thể chất Nguyễn Thị Ngọc Tâm giải thích:

"Ở trường hợp của Đình Bắc chưa thể nói rõ. Vì để khẳng định được cần phải có các kết quả giám định, xét nghiệm mọi chỉ số cơ thể của em vào giai đoạn dậy thì.

Nhưng trong trường hợp này, tôi phỏng đoán giai đoạn dậy thì của Đình Bắc kéo dài hơn so với trẻ em bình thường. Với những trường hợp đó, nhiều người nhầm tưởng trẻ em không cao thêm khi dậy thì.

Nhưng thật ra, xương của các em trong giai đoạn này thay vì dài ra, lại phát triển mật độ xương. Điều này giúp các em khi đến giai đoạn phát triển chiều dài của xương, xương lại chắc chắn hơn, tạo nên một lợi thế lớn cho việc tập luyện thể thao".

Lợi thế trời sinh kết hợp sự nỗ lực tự thân

Theo NCBI, trung tâm sinh học thuộc Viện Y tế Mỹ (NIH), nhiều nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng thời điểm bắt đầu dậy thì có ảnh hưởng đáng kể tới tổ hợp các chỉ số tăng trưởng thể chất ở thanh thiếu niên, bao gồm chiều cao, khối cơ và sức mạnh.

Một phân tích trong điền kinh cho thấy VĐV ở giai đoạn sau dậy thì thường đạt được khối cơ lớn hơn và tốc độ sprint tốt hơn so với ở giai đoạn giữa dậy thì, vì sự phát triển cơ bắp, hormone sinh dục và khả năng điều khiển vận động được tối ưu hơn ở giai đoạn hậu dậy thì. 

Điều này giải thích phần nào lý do tại sao một người dậy thì muộn - vốn chưa trải qua đợt bùng nổ thể chất vào giai đoạn thiếu niên sớm - lại có thể “bùng nổ” về hiệu năng thể chất, trong đó có tốc độ, sau khi bước vào giai đoạn hậu dậy thì (post-pubertal stage). 

Khi hormone sinh dục và hormone tăng trưởng tăng tới mức cao nhất, chúng thúc đẩy gia tăng khối cơ, kích thước xương dài, và cải thiện tốc độ dẫn truyền thần kinh phối hợp với các sợi cơ nhanh (fast-twitch) - những yếu tố sinh học cốt lõi của khả năng tăng tốc và chạy nhanh. 

Đình Bắc sở hữu tốc độ đáng nể, nhanh hơn cả các cầu thủ Tây Á - Ảnh: AFC

Vận động viên dậy thì sớm thường đạt ưu thế về kích thước và sức mạnh trước bạn bè, nhưng điều này đồng nghĩa với việc đầu xương đóng lại sớm hơn do hormone sinh dục tác động nhanh, kéo theo khả năng tăng chiều dài xương và khối cơ sau đó bị giới hạn sớm hơn.

Trong khi đó, người dậy thì muộn nhờ kéo dài thời gian trước khi hormone sinh dục lên cao có thể có thêm quãng thời gian để tiếp tục phát triển chiều cao, thể trạng và hệ cơ - tuyến cho đến khi hormone thực sự bùng phát mạnh, từ đó tạo điều kiện cho tốc độ và sức mạnh sau này phát triển hơn. 

Mặc dù không phải là quy luật tuyệt đối, đây là một trong những cơ chế sinh học được các chuyên gia thể thao và y học mô tả trong quá trình theo dõi phát triển vận động viên thanh thiếu niên. 

Tất cả những lợi thế kể trên chỉ là về lý thuyết, tạo cho Đình Bắc một "cơ hội" để nắm bắt ưu điểm từ tố chất dị biệt của mình. Điều quan trọng hơn cả là anh đã luôn tập luyện chăm chỉ xuyên suốt giai đoạn thiếu niên, để rồi có được sự bùng nổ thể chất phù hợp ở giai đoạn dậy thì của mình.

Tác giả: Huy Đăng

Nguồn tin: Báo Tuổi trẻ