Nghệ An: 22 năm ẩn mình làm thầy cúng của trùm m.a t.úy trốn truy nã

Theo hồ sơ của Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Công an tỉnh Nghệ An), những năm 2000, Xìa, trú xã Tri Lễ, là người cầm đầu đường dây sản xuất, buôn bán ma túy liên tỉnh, địa điểm đặt tại khu rừng hẻo lánh thuộc bản Mường Lống, xã Tri Lễ, trước đây thuộc huyện Quế Phong.

Xìa thu gom cây thuốc phiện từ bên Lào về, sau đó cô đặc lại thành từng bánh. Hàng được "chân rết" vận chuyển về các tỉnh miền Trung, miền Nam để tiêu thụ.

Năm 2004, Công an tỉnh Nghệ An xác lập chuyên án truy xét, bắt hơn 5 người. Xìa lúc này đang ẩn náu trong rừng sâu xã Tri Lễ, biết tin đồng bọn bị bắt liền đưa vợ và 4 con vượt biên bằng đường tiểu ngạch sang Lào, khởi đầu cho hành trình trốn chạy suốt 22 năm.

Các nghi phạm trong đường dây sau đó đã bị đưa ra xét xử, có người bị tử hình, một số trường hợp lĩnh án chung thân và tù có thời hạn.

Còn Xìa cùng gia đình tới một bản nằm trong vùng rừng sâu ở huyện Mường Quắn, tỉnh Hủa Phăn (Lào) để ẩn náu. Hắn đổi tên thành Thào Và Minh, những lúc không đi rẫy thì làm nghề thầy cúng cho những gia đình người Mông có nhu cầu "làm vía" hoặc trong các dịp vào nhà mới, gặp tai nạn, ốm đau...

Nghi can Xìa (góc phải) bị cảnh sát dẫn giải về trụ sở. Ảnh: Công an cung cấp

Sang Lào vài năm, Xìa lấy vợ mới là người Lào, sinh thêm 4 con. Hắn có hai lần thay đổi nơi ở để tránh bị lực lượng chức năng phát hiện. Mỗi lần chuyển nhà Xìa vẫn duy trì nghề thầy cúng, gặp ai hắn cũng nói tiếng Mông, nhận mình là "người gốc Lào" để không bị nghi ngờ.

Một lãnh đạo Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy cho biết, sau thời gian dài không lần ra hành tung của "ông trùm" đường dây, Công an tỉnh Nghệ An đã ra quyết định truy nã Xìa về tội Mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy.

Nhiều thế hệ cán bộ điều tra tại các phòng nghiệp vụ nối tiếp truy tìm, hàng tháng và quý đều có biên bản xác minh, cập nhật vào hồ sơ, gửi thư kêu gọi tới người thân, bạn bè để vận động nghi phạm ra đầu thú.

Theo cán bộ điều tra, khó khăn đầu tiên là xác định nơi lẩn trốn. Tại Lào, địa bàn chia thành nhiều bản, cụm bản, đi lại khó khăn nên quá trình phối hợp với nhà chức trách sở tại để tiếp cận chính xác nơi ở, dò la thông tin về gia đình nghi phạm gặp nhiều trở ngại.

Ba năm trước, trinh sát ngoại biên nắm được thông tin có người đàn ông giống Xìa đang sinh sống tại huyện Mường Quắn, tỉnh Hủa Phăn. Tuy nhiên, khi thu thập và đối chiếu hình ảnh của Xìa trong tàng thư chứng minh nhân dân với người này, cảnh sát nhận thấy sự thay đổi rất lớn.

Một góc của xã Tri Lễ, nơi Xìa lợi dụng núi rừng hiểm trở để đưa gia đình vượt biên sang Lào bằng đường tiểu ngạch sát biên giới, lẩn trốn suốt 22 năm. Ảnh: Đức Hùng

Theo Ban chuyên án, người đàn ông giống Xìa đang làm nghề thầy cúng, khoảng 53 tuổi, song ngoại hình tiều tụy như người ngoài 70. Một số đồng phạm từng tham gia nấu ma túy với Xìa khi được cho xem ảnh cũng chỉ nhận xét "giống giống", không dám khẳng định đó có phải là Xìa hay không.

Trinh sát cho hay, khi có được ảnh hiện tại của Xìa, việc phá án vẫn ở ngưỡng 50/50, bởi chưa thể xác định chính xác đó là người bị truy nã. Xìa nghiện thuốc phiện đen và ma túy hàng chục năm, thân thể suy kiệt, trong khi nhiều cán bộ tham gia chuyên án không phải là người trực tiếp thụ lý vụ án thời trước để nhận dạng.

"Chúng tôi quan sát tỉ mỉ các bức ảnh, đối chiếu từng ly từng tí trên khuôn mặt của Xìa", trinh sát nói. Sau vài tháng, nút thắt được hé mở khi một nghi phạm trong vụ án ma túy khác, vừa mãn hạn tù, khẳng định hình ảnh hiện tại và trong quá khứ của Xìa là cùng một người. Từ chi tiết này, Phòng Cảnh sát ma túy lập chuyên án truy bắt.

"Có thời điểm cảm thấy rất gần nghi phạm nhưng lại vuột mất", trinh sát kể. Năm 2024, Xìa đột ngột thay đổi nơi ở, chuyển từ huyện Mường Quắn xuống Mường Quớ (tỉnh Hủa Phăn), khiến kế hoạch vây bắt phải hoãn lại do địa điểm mới cách vị trí cũ hàng trăm km, cần thêm thời gian xác minh, xây dựng phương án nhằm tránh "rút dây động rừng".

Cuối tháng 12/2025, khi hồ sơ về Xìa được làm rõ, tổ công tác gồm 6 cán bộ của Phòng Cảnh sát ma túy sang tỉnh Hủa Phăn (Lào) để lên kế hoạch vây bắt. Ngày 28/12/2025, nắm được thông tin Xìa vừa cúng "làm vía" cho một gia đình người Mông, trinh sát phối hợp với nhà chức trách sở tại mật phục bên ngoài, theo dõi di biến động.

Khi vừa bước ra khỏi nhà người dân và bị khống chế, Xìa tỏ ra bình thản, cho rằng bị bắt nhầm, nói: "Tôi là người Lào, tên Thào Và Minh". Trong ngày đầu, Xìa liên tục nói tiếng Mông, không khai nhận nhân thân, khẳng định "không phải là người Việt Nam", cho rằng "người ta ghét nên đổ tội", bản thân không mua bán ma túy.

Trinh sát lấy lời khai đối với Xìa (ngoài cùng, góc phải). Ảnh: Hùng Lê

Ban chuyên án cử một cán bộ am hiểu tiếng Mông trực tiếp đấu tranh, kiên trì đối thoại, đối chiếu từng chi tiết từ hồ sơ cũ, lời khai đồng bọn. Cùng với dữ liệu điều tra, trinh sát đánh vào tâm lý của Xìa, nhắc về quê hương, gia đình, nơi hắn sinh ra và cũng là nơi duy nhất còn ghi nhận nhân thân thật của mình.

"Sau một ngày đấu tranh, thế phòng thủ của nghi phạm bị phá vỡ, Xìa thừa nhận là người đang bị truy nã", điều tra viên cho hay.

Xìa khai vài năm sau khi sang Lào mới biết bị truy nã do người thân ở quê báo tin. Tuy nhiên, cuộc sống nơi xứ người rất vất vả, đói kém, thu nhập từ nghề thầy cúng không đủ trang trải, vợ con lần lượt bỏ đi. Trước khi bị bắt, Xìa sống với một người con trai tại trang trại trên triền núi. Hiện hai người vợ và các con đã ổn định chỗ ở, việc làm tại Lào.

Trên đường di chuyển từ Lào về Việt Nam, Xìa tỏ vẻ ngạc nhiên, ngồi thẳng dậy, nhìn đường sá, cảnh vật và nói quê hương đã thay đổi quá nhiều, không thể nhận ra. Xìa cho biết cuộc sống ở Lào đói kém, ăn uống tạm bợ. Vì vậy, khi vừa lên xe, được cán bộ mua cho bốn chiếc bánh bao, Xìa ăn hết chỉ trong vài phút.

"Từ chỗ chối bỏ quê hương, Xìa thay đổi thái độ, nói muốn được về Việt Nam, chết cũng là người Việt Nam", điều tra viên nói, cho hay khi đối tượng thừa nhận hành vi phạm tội, các thành viên Ban chuyên án đã thở phào vì phá được vụ án kéo dài hơn hai thập kỷ.

Xìa đang bị Công an tỉnh Nghệ An tạm giam để phục hồi điều tra về tội Mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy.

Tác giả: Đức Hùng

Nguồn tin: vnexpress.net