Dự kiến không còn khống chế tỷ lệ trong xét thăng tiến chức danh nhà giáo

Quy định về chức danh và cơ chế xét thăng hạng nghề nghiệp nhà giáo luôn được đội ngũ nhà giáo quan tâm. Ảnh minh hoạ: Báo Chính phủ

Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Nhà giáo đang được lấy ý kiến đã đưa ra một số nội dung thay đổi quan trọng, trong đó đáng chú ý là quy định về chức danh và cơ chế xét thăng tiến nghề nghiệp nhà giáo.

Có thể nhận thấy, theo dự thảo Nghị định, hệ thống chức danh nhà giáo sẽ được thiết kế lại theo hướng đơn giản, thống nhất và gắn chặt hơn với trình độ chuyên môn, năng lực nghề nghiệp.

Thay vì chia theo các hạng I, II, III như trước, chức danh nhà giáo ở bậc mầm non và phổ thông dự kiến được xác định theo các cấp độ như: giáo viên, giáo viên chính và giáo viên cao cấp.

Điểm thay đổi nhận được nhiều sự quan tâm nhất là việc không còn áp dụng cơ chế khống chế tỷ lệ thăng tiến nghề nghiệp. Hiện nay, tỉ lệ thăng hạng giáo viên (Hạng I, II, III) dựa trên cơ cấu số lượng chức danh nghề nghiệp của đơn vị sự nghiệp công lập, với tỷ lệ khống chế tối đa 10% Hạng I, 50% Hạng II, khiến nhiều giáo viên đủ tiêu chuẩn nhưng vẫn không thể thăng hạng do "hết chỉ tiêu".

Theo dự thảo Nghị định, việc xét thăng tiến chức danh nghề nghiệp sẽ không còn dựa trên tỷ lệ cứng áp dụng chung, mà căn cứ vào vị trí việc làm, nhu cầu thực tế và cơ cấu chức danh nghề nghiệp đã được phê duyệt. Nói cách khác, thăng tiến không còn phụ thuộc vào việc "còn suất hay không", mà gắn với yêu cầu sử dụng nhân lực của từng cơ sở giáo dục.

Cụ thể, cơ quan, đơn vị có thẩm quyền xét thăng tiến phải xây dựng đề án rõ ràng, trong đó làm rõ cơ cấu chức danh hiện có, số lượng vị trí cần thăng tiến để đáp ứng nhiệm vụ chuyên môn, danh sách nhà giáo đủ điều kiện, cũng như tiêu chuẩn, hình thức và chỉ tiêu xét thăng tiến. Cách làm này nhằm bảo đảm tính minh bạch, tránh tình trạng xét duyệt hình thức hoặc mang tính chủ quan.

Thẩm quyền tổ chức xét thăng tiến được phân cấp tương ứng với mô hình quản lý. Đối với cơ sở giáo dục công lập, người đứng đầu cơ quan quản lý trực tiếp như Chủ tịch Uỷ ban nhân dân, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo hoặc hiệu trưởng sẽ chịu trách nhiệm tổ chức và quyết định.

Dự thảo cũng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm các nguyên tắc công khai, bình đẳng và khách quan trong xét thăng tiến. Nhà giáo được xét trên cơ sở đáp ứng chuẩn nghề nghiệp, năng lực chuyên môn và hiệu quả công tác, thay vì dựa chủ yếu vào thâm niên hay yếu tố hình thức, được xem là bước chuyển quan trọng, hướng tới đánh giá thực chất đội ngũ nhà giáo.

Nhiều giáo viên cho rằng, việc bỏ khống chế tỷ lệ thăng tiến là tín hiệu tích cực, góp phần tháo gỡ "nút thắt" tồn tại nhiều năm trong quản lý nhân sự giáo dục. Khi không còn trần cứng, những nhà giáo đủ năng lực và đáp ứng yêu cầu vị trí việc làm sẽ có nhiều cơ hội thăng tiến hơn. Đồng thời, các cơ sở giáo dục cũng chủ động hơn trong việc xây dựng đội ngũ, phân công nhiệm vụ và nâng cao chất lượng giảng dạy.

Tuy nhiên, để quy định mới thực sự đi vào thực tiễn ở các nhà trường phổ thông, vấn đề đặt ra là cần xây dựng tiêu chí đánh giá cụ thể, thống nhất và có cơ chế giám sát chặt chẽ. Nếu thiếu minh bạch trong xác định vị trí việc làm hoặc cơ cấu chức danh, nguy cơ phát sinh tiêu cực vẫn có thể xảy ra.

Trong bối cảnh Luật Nhà giáo có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, những thay đổi về chức danh và cơ chế thăng tiến được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho đội ngũ nhà giáo, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng giáo dục trong thời gian tới.

Tác giả: Phan Anh

Nguồn tin: congdankhuyenhoc.vn